11. Sınıf Coğrafya: Enerji Kaynakları – Ders Notu

Enerji Kaynakları – Ders Notu

Enerji Kaynaklarının Değişimi

Enerji; ısınma, aydınlanma, ulaşım, üretim ve teknoloji gibi ihtiyaçların karşılanmasında kullanılır.

İlk dönemlerde odun gibi kaynaklar kullanılırken sanayileşmeyle kömür, petrol ve doğal gaz yaygınlaşmıştır. Günümüzde güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve jeotermal gibi yenilenebilir kaynakların önemi artmaktadır.

Buna rağmen dünya enerji tüketiminde kömür, petrol ve doğal gaz hâlâ yüksek paya sahiptir. Enerji dönüşümü tamamlanmış değildir.

Enerji Kaynaklarının Sınıflandırılması

Yenilenebilir: hidroelektrik, rüzgâr, dalga, güneş, jeotermal, biyokütle.

Yenilenemeyen: doğal gaz, kömür, nükleer, petrol.

Dünya ve Türkiye Enerji Tüketimi

Dünya grafiğinde kömür, petrol ve doğal gaz uzun dönemli yüksek kullanımıyla öne çıkar. Rüzgâr ve güneş özellikle 2000'li yıllardan sonra hızlı artmıştır.

Türkiye grafiğinde petrol, doğal gaz ve kömür yüksek tüketim düzeylerine sahiptir. Hidroelektrik uzun süredir kullanılan yenilenebilir kaynaklardan biridir. Rüzgâr, güneş ve diğer yenilenebilirlerde yakın dönemde artış görülür.

Türkiye'nin Enerji Koridoru Rolü

Türkiye doğu ile batı arasında enerji koridorudur. Petrol ve doğal gaz boru hatları ülkenin bölgesel enerji güvenliği ve uluslararası enerji politikalarındaki önemini artırır.

Başlıca hatlar arasında Bakü-Tiflis-Ceyhan, Bakü-Tiflis-Erzurum, TANAP, TAP, Türk Akım, Mavi Akım ve İran-Türkiye hattı bulunur.

Mavi Vatan'daki doğal gaz ve petrol potansiyeli enerji bağımsızlığı, ekonomik büyüme ve ulusal güvenlik açısından önemlidir.

Enerji Verimliliği

2007: Enerji Verimliliği Kanunu (5627).

2012: Enerji Verimliliği Strateji Belgesi.

I. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı: 24,6 milyon TEP tasarruf, 10,9 milyar dolar yatırım.

II. Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı: toplam tüketimde %16 azalma hedefi, yıllık 25 milyon ton sera gazı azaltımı, 7 sektör ve 65 eylem başlığı.

2053: Net Sıfır Emisyon hedefi.

Yenilenebilir Enerji Örnekleri

Dünya: Çin-güneş, Norveç-hidroelektrik, Fas-Sahra güneş santralleri, ABD-Mojave güneş santralleri.

Türkiye: Karapınar-güneş, Aydın ve Denizli-jeotermal, Çeşme ve Bandırma-rüzgâr, Atatürk, Keban, Deriner ve Yusufeli-hidroelektrik.

Enerji Tasarrufu

Enerji verimli cihazlar, bisiklet yolları, elektrikli toplu taşıma ve sanayide geri dönüşüm enerji tüketimini ve çevresel etkileri azaltabilir.

Kısa Özet

Enerji kaynaklarında tarih boyunca çeşitlenme yaşanmış, ancak eski kaynakların kullanımı da sürmüştür. Yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ve tasarruf; enerji güvenliği, sürdürülebilir kalkınma ve çevre koruma açısından giderek daha önemli hâle gelmektedir.