11. Sınıf Coğrafya: Stratejik ve Kritik Madenler – Hızlı Tekrar

Stratejik ve Kritik Madenler – Hızlı Tekrar

Temel Kavramlar

Cevher → ekonomik işletilebilir kayaç Rezerv → yatakta kalan toplam miktar Tenör → cevherdeki maden oranı

NTE

Yenilenebilir enerji Elektrikli araç Savunma

Beylikova: 694 milyon ton Çin'den sonra 2. büyük kaynak 10 bin ton/yıl pilot hedef 570 bin ton sanayi ölçekli saflaştırma planı

Bor

Türkiye rezerv payı → %74

Kırka Emet Bigadiç Kestelek

Kullanım: cam + seramik + deterjan + tarım + savunma + enerji + nükleer

Kobalt

KDC rezerv → %55 Batarya + süper alaşım + savunma

Krom

Kazakistan → %41 Güney Afrika → %36 Hindistan → %14 Türkiye → %5

Paslanmaz çelik + kaplama

Molibden

Çin → %39 Türkiye → sınırlı rezerv, bakırla yan ürün

Titanyum

Avustralya → %38 Havacılık + uzay + savunma + tıp

Nikel

Endonezya → %42 Paslanmaz çelik + pil + havacılık + elektronik

Niyobyum

Brezilya → %94 Türkiye → ekonomik işletilebilir rezerv yok

Boksit

Alüminyum ham maddesi Gine → %25 Avustralya → %24 Vietnam → %19

Çinko

Çin → %20 Avustralya → %20 Galvaniz + pirinç + bronz + pil

Demir

Avustralya → %28 En yaygın sanayi metali Çelik + makine + inşaat + ulaşım + enerji

Manganez

Güney Afrika → %33 Avustralya → %29 Türkiye yatakları çoğunlukla düşük tenörlü

Rezerv ve Üretim Payı

Etkinlik: Kongo DC-kobalt → 50 / 70,81 Endonezya-nikel → 42 / 54,99 Türkiye-bor → 74 / 40,07 Avustralya-demir → 28 / 33,71

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Cevher ≠ rezerv ≠ tenör.
• Stratejik ≠ kritik.
• Bir maden ikisi birden olabilir.
• Bor ile Beylikova NTE rezervini karıştırma.
• Kobalt rezervinde KDC öndedir.
• Niyobyumda Türkiye'de ekonomik işletilebilir rezerv yoktur.
• Molibden Türkiye'de bakırın yanında yan ürün olabilir.
• Manganez yataklarının çoğu düşük tenörlüdür.
• Rezervi en yüksek ülke her zaman üretimde aynı paya sahip değildir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Stratejik → güvenlik. Kritik → tedarik. NTE → ileri teknoloji. Bor → Türkiye %74. Kobalt → KDC. Krom → Kazakistan. Molibden → Çin. Titanyum → Avustralya. Nikel → Endonezya. Niyobyum → Brezilya %94. Boksit → Gine. Demir → Avustralya. Manganez → Güney Afrika.

Kendini Kontrol Et

1. Cevher, rezerv ve tenör farkı nedir?
2. Stratejik ve kritik maden farkı nedir?
3. NTE neden önemlidir?
4. Beylikova rezervinin temel verileri nelerdir?
5. Dünya bor rezervinin yüzde kaçı Türkiye'dedir?
6. Kobalt hangi teknolojilerde kullanılır?
7. Molibden Türkiye'de nasıl üretilebilir?
8. Türkiye'de ekonomik niyobyum rezervi var mıdır?
9. Manganez yataklarında tenörle ilgili özellik nedir?
10. Rezerv payı ile üretim payı neden ayrı değerlendirilir?