Sanayi Devrimi’nin Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişimi Ders Notu

Sanayi Devrimi’nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişim Ders Notu

Sanayi Devrimi Nedir?

Sanayi Devrimi, üretimde el emeğinden makine gücüne geçilmesiyle başlayan ekonomik, sosyal ve siyasi dönüşüm sürecidir. XVIII. yüzyılın ikinci yarısında İngiltere’de başladı.

İngiltere’de Başlamasının Nedenleri

• Sömürge ticareti.
• Sermaye birikimi.
• Ham madde ve pazar imkânı.
• Bankacılığın gelişmesi.
• Hukukun üstünlüğü.
• Özel mülkiyetin korunması.
• Girişimciliğin teşvik edilmesi.
• Kömür ve demir kaynakları.
• Tarım Devrimi.
• Çitleme Yasaları.
• Ulaşım yatırımları.

Tarım Devrimi

Çitleme Yasalarıyla ortak araziler özel mülkiyete dönüştü.

Sonuç:

• Büyük çiftlikler kuruldu.
• Tarım verimi arttı.
• Küçük çiftçiler toprak kaybetti.
• Kırsalda iş gücü fazlası oluştu.
• Kentlere göç hızlandı.
• Fabrikalar için işçi sağlandı.

Önemli Buluşlar

Abraham Darby:

• 1709 kok kömürü.
• Demir üretiminde verim artışı.

Thomas Newcomen:

• 1712 buhar makinesi.
• Maden suyunu pompalama.

John Kay:

• 1733 uçan mekik.

James Hargreaves:

• 1765 Spinning Jenny.

Richard Arkwright:

• 1768 su çerçevesi.

James Watt:

• 1769 buhar makinesini geliştirdi.
• 1775 seri üretime geçti.

Samuel Crompton:

• 1779 spinning mule.

Fabrika Sistemi

• Üretim ev ve küçük atölyelerden fabrikalara taşındı.
• İlk fabrikalar su kenarında kuruldu.
• Buhar gücüyle şehirlerde fabrika kurulabildi.
• Makineler becerili işçiye ihtiyacı azalttı.
• Kadın ve çocuk işçi sayısı arttı.

Ulaşım ve İletişim

• 1760-1820 arasında İngiltere’de 100’den fazla kanal.
• 1804 ilk buharlı lokomotif.
• 1830 Liverpool-Manchester demir yolu.
• Buharlı gemiler.
• Telgraf.
• Ticaret ve haberleşme hızlandı.

Sosyal Değişim

• Kırsaldan kente göç.
• Hızlı şehirleşme.
• Burjuvazi güçlendi.
• İşçi sınıfı büyüdü.
• Gelir eşitsizliği arttı.
• Tüketim toplumu gelişti.
• Gecekondular ve altyapı sorunları oluştu.
• Hava ve su kirliliği arttı.
• Sağlık sorunları ve salgınlar yaşandı.

İşçi Hareketleri

Ludizm:

• 1811.
• Makinelerin işsizliğe yol açmasına tepki.
• Makine ve fabrikalara saldırı.

Chartizm:

• 1830’ların sonu.
• Oy hakkı.
• Gizli oy.
• Siyasi temsil talepleri.

Sendikalar:

• Ücret ve çalışma koşulları.
• Grev.
• İşçi hakları.

Fabrika Yasaları:

• Çocuk işçiliğinin sınırlanması.
• Kadın ve çocukların madenlerde çalışmasının yasaklanması.
• Çalışma süresinin sınırlandırılması.

Siyasi Değişim

• Sanayi burjuvazisi güçlendi.
• Aristokrasinin etkisi azaldı.
• Temsilî yönetimler gelişti.
• Bürokrasi büyüdü.
• Devletin ekonomik ve sosyal görevleri arttı.
• Merkezîleşme güçlendi.
• Ulus devlet yapısı gelişti.

Düşünce Akımları

Liberalizm:

• Bireysel özgürlük.
• Hukukun üstünlüğü.
• Serbest piyasa.

Sosyalizm ve komünizm:

• Sınıfsal eşitsizlik eleştirisi.
• Emek sömürüsüne tepki.
• Karl Marx ve Kapital.

Sömürgecilik

Sanayi üretimi arttıkça:

• Ham madde ihtiyacı arttı.
• Yeni pazar ihtiyacı doğdu.
• Afrika ve Asya’da sömürge rekabeti yoğunlaştı.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Sanayi Devrimi yalnız makine icadı değildir.
• Tarım Devrimi sanayileşmenin altyapısını oluşturur.
• Burjuvazi sermaye ve üretim araçlarıyla ilişkilidir.
• İşçi sınıfı emeğini ücret karşılığı satar.
• Ludizm makine karşıtı işçi tepkisidir.
• Chartizm siyasi temsil talebidir.
• Liberalizm serbest piyasa ve bireysel özgürlükle ilişkilidir.
• Marx kapitalizmin emek sömürüsünü eleştirir.
• Sanayileşme sömürge rekabetini artırmıştır.

Sanayi Devrimi’nin Meydana Getirdiği Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Değişim Kısa Özeti

Sanayi Devrimi İngiltere’de sömürge ticareti, sermaye birikimi, Tarım Devrimi, özel mülkiyet, bankacılık ve teknolojik buluşların birleşmesiyle başladı. Makineleşme fabrika sistemini ortaya çıkardı; üretim, ulaşım ve iletişim hızlandı. Kırsaldan kente göç, burjuvazi ve işçi sınıfı, hızlı şehirleşme ve tüketim toplumu yeni sosyal yapıyı oluşturdu. İşçi hareketleri ve sendikalar gelişti. Devletin görevleri genişledi, bürokrasi ve merkezîleşme arttı. Liberalizm, sosyalizm ve komünizm gibi düşünceler güç kazandı. Artan ham madde ve pazar ihtiyacı sömürge rekabetini daha da artırdı.