Hava Olayları Ders Notu

Hava Olayları – Ders Notu

Hava Olayları

Hava olayları:

• belirli bir yer ve zamanda görülen,
• sıcaklık,
• rüzgâr,
• nem,
• sis,
• yağış

gibi atmosfer koşullarıdır.

Meteoroloji:

• hava olaylarını,
• kısa süreli değişimleri,
• hava tahminini inceler.

Klimatoloji:

• iklim sistemini,
• uzun dönem ortalamalarını,
• uç değerleri,
• iklimin değişimini inceler.

Atmosfer

Yaklaşık bileşim:

• %78 azot,
• %21 oksijen,
• %1 diğer gazlar.

Görevleri:

• hava olaylarını oluşturmak,
• zararlı ışınları absorbe etmek,
• meteorların etkisini azaltmak,
• aşırı ısınma-soğumayı engellemek,
• ışığın dağılmasını sağlamak,
• yaşam için uygun gaz ortamı oluşturmak.

Sıcaklık

• Ölçüm aracı: termometre
• Birim: °C
• Termometre: doğrudan Güneş almayan, hava girişine açık yerde, 1,5-2 m yüksekte.

Hava Basıncı

• Tanım: Atmosfer gazlarının birim yüzeye uyguladığı kuvvet.
• Ölçüm: barometre.
• Birim: mb veya hPa.
• Standart basınç: 45° enlem, 0 m, 15 °C → 1013 mb.

Rüzgâr

Rüzgâr:

• yüksek basınçtan alçak basınca,
• yeryüzüne paralel yatay hava hareketidir.

Ölçüm:

• anemometre.

Birim:

• m/sn,
• km/sa.

Nem ve Yağış

Nem:

• atmosferdeki su buharıdır.
• higrometreyle ölçülür.

Doyma noktası:

• havanın neme doyması için soğuması gereken sıcaklıktır.

Yoğuşma:

• su buharının sıvıya dönüşmesi.

Kırağılaşma:

• su buharının doğrudan buza dönüşmesi.

Yağış:

• plüviyometreyle,
• mm cinsinden ölçülür.

Sis

Sis:

• farklı sıcaklıktaki hava kütlelerinin karşılaşması,
• sıcak-nemli havanın soğuk zeminle teması

sonucu oluşabilir.

Etkisi:

• görüş mesafesi azalır,
• kara, deniz ve hava ulaşımı aksar.

Bulutluluk

8 karelik gözlem:

• 0 → bulut yok
• 1-2 → az bulutlu
• 3-4 → parçalı bulutlu
• 5-7 → çok bulutlu
• 8 → kapalı

Aşırı Hava Olayları

Örnekler:

• sıcak hava dalgası,
• soğuk hava dalgası,
• fırtına,
• yıldırım,
• dolu,
• kuraklık,
• aşırı yağış.

Sıcak hava dalgası:

• normal maksimumdan 3-5 °C fazla,
• art arda en az 5 gün.

Fırtına:

• 62-117 km/sa rüzgâr.

Şiddetli yağış:

• çoğu bölgede 24 saatte 50 mm üzeri.

Kuraklık

Tarımsal kuraklık:

• toprak nemi bitki ihtiyacını karşılayamaz.

Hidrolojik kuraklık:

• göl, nehir, yer altı su seviyesi düşer.

Türkiye’de Aşırı Hava Olayları

• 2021: 1024
• 2022: 1030
• 2023: 1475
• 2023 artışı: yaklaşık %45

MGM

Görevleri:

• hava gözlemi,
• hava tahmini,
• halkı ve kurumları bilgilendirme,
• erken uyarı,
• iklim değişikliğini izleme.

Hizmetleri:

• il/ilçe tahminleri,
• kuraklık-yağış analizleri,
• istatistikler,
• taşkın erken uyarı,
• radar-uydu görüntüleri.

Hava Tahmini

Hava raporlarında:

• sıcaklık,
• bağıl nem,
• rüzgâr hızı/yönü,
• bulutluluk,
• yağış

verileri kullanılır.

Hava tahmini:

• yer istasyonları,
• radar,
• uydu,
• ölçüm cihazları,
• uluslararası istasyonlar

aracılığıyla elde edilen verilerin yorumlanmasıyla yapılır.

Halk Meteorolojisi

Halk meteorolojisi:

• yerel gözlem ve deneyime dayalı hava tahminidir.

Gözlemler:

• rüzgâr,
• bulut,
• bitki,
• hayvan,
• gök cisimleri,
• mevsimler.

Bu bilgi:

• halk takvimlerini oluşturmuştur.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Meteoroloji ≠ klimatoloji.
• Hava durumu ≠ iklim.
• Termometre = sıcaklık.
• Barometre = basınç.
• Anemometre = rüzgâr hızı.
• Higrometre = nem.
• Plüviyometre = yağış.
• Tarımsal kuraklık ≠ hidrolojik kuraklık.
• Halk meteorolojisi bilimsel ölçüm sistemi değildir; yerel gözleme dayanır.

Hava Olayları Kısa Özeti

Hava olayları atmosferde gerçekleşen kısa süreli koşullardır. Sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem, sis ve yağış temel hava olaylarıdır. Ölçüm araçları termometre, barometre, anemometre, higrometre ve plüviyometredir. Aşırı hava olayları toplum, ekonomi ve çevre üzerinde önemli riskler oluşturabilir. Hava tahminleri MGM tarafından yer gözlemleri, radar, uydu ve diğer meteorolojik verilerle hazırlanır.