Skaler ve Vektörel Nicelikler Ders Notu

Fiziksel nicelikler yön bilgisine ihtiyaç duyup duymamalarına göre **skaler** ve **vektörel** nicelikler olarak sınıflandırılır.

Skaler Nicelik

Bir sayı ve bir birimle ifade edilebilen niceliklerdir. Yön bilgisi gerekmez.

Kitaptaki skaler örnekler:

• Kütle
• Sıcaklık
• Yoğunluk
• Hacim
• Uzunluk
• Enerji
• Zaman

Kütle örneği: 3 kg + 2 kg = 5 kg. İşlem için yön bilgisi gerekmez.

Vektörel Nicelik

Bir sayı ve birimin yanında yön bilgisi de gerektiren niceliklerdir.

Kitaptaki vektörel örnekler:

• Kuvvet
• Hız

Kuvvet örneği:

• 60 N doğu + 40 N doğu → 100 N doğu
• 60 N doğu + 40 N batı → 20 N doğu

Aynı büyüklükler kullanıldığı hâlde yön değiştiğinde sonuç değişebilir.

Hız ve Sürat

Rüzgârın sürati büyüklük ve birimle verilir. Hız ifadesinde ise “kuzeydoğu yönünde 8,1 m/s” örneğinde olduğu gibi yön bilgisi de belirtilir.

İki Sınıflandırmayı Karıştırma

Skaler-vektörel ile temel-türetilmiş sınıflandırmaları farklıdır.

• Zaman → skaler, temel
• Sıcaklık → skaler, temel
• Uzunluk → skaler, temel
• Kütle → skaler, temel
• Hacim → skaler, türetilmiş
• Yoğunluk → skaler, türetilmiş
• Enerji → skaler, türetilmiş
• Hız → vektörel, türetilmiş
• Kuvvet → vektörel, türetilmiş

Kısa Özet

Skaler niceliklerde sayı ve birim yeterlidir; vektörel niceliklerde yön de gerekir. Kuvvet ve hız vektörel, kütle-sıcaklık-yoğunluk-hacim-uzunluk-enerji-zaman skalerdir. Aynı büyüklükteki vektörel niceliklerin yönleri farklıysa fiziksel sonuçları da farklı olabilir.