Kovalent Bağ Ders Notu

Kovalent Bağ

Ametallerin iyonlaşma enerjileri ve elektronegatiflikleri yüksektir. Bu nedenle iki ametal arasında elektron transferi yerine elektronların ortaklaşa kullanılması gerçekleşebilir.

**Kovalent bağ:** Atom çekirdekleri ile ortaklaşa kullanılan elektronlar arasındaki güçlü elektrostatik etkileşimdir.

H₂ Oluşumu

İki H atomu uzakken etkileşim yok denecek kadar azdır.

Yaklaşırken:

• çekirdek-elektron çekimi,
• çekirdek-çekirdek itmesi,
• elektron-elektron itmesi

oluşur.

Başta çekme baskın → potansiyel enerji azalır.

Minimum enerji → kararlı bağ.

H₂ için:

• bağ uzunluğu ≈ 74 pm
• minimum potansiyel enerji ≈ −432 kJ/mol

Aşırı yaklaşma → itme baskın → potansiyel enerji artar.

Bağ Elektron Çifti

Kovalent bağı oluşturan ortak iki elektrondur.

Bağ Uzunluğu

Bağ yapan iki atomun çekirdek merkezleri arasındaki uzaklıktır.

Molekül

Kovalent bağlı atom grubudur.

Örnek: H₂, Cl₂, N₂, H₂O, CO₂.

Apolar Kovalent Bağ

Aynı elektronegatifliğe sahip atomlar arasında oluşur.

Elektronlar eşit çekilir.

Örnek: H₂, O₂, N₂, Cl₂.

Polar Kovalent Bağ

Elektronegatiflikleri farklı atomlar arasında oluşur.

Elektronegatifliği yüksek atom → δ− Elektronegatifliği düşük atom → δ+

Örnek: H₂O, HCl, NH₃.

Elektronegatiflik Değerleri

H = 2,20 N = 3,04 O = 3,44 F = 4,00 Cl = 3,16

Buna göre:

• HCl → Cl daha güçlü çeker.
• HF → F daha güçlü çeker.
• H₂O → O daha güçlü çeker.
• NH₃ → N daha güçlü çeker.

Elektronegatiflik farkı arttıkça bağ polarlığı artar.

Sık Karıştırılan Noktalar

• kovalent bağ ≠ elektron transferi
• bağ elektron çifti = ortak iki elektron
• bağ uzunluğu = çekirdekler arası uzaklık
• apolar = eşit çekim
• polar = eşit olmayan çekim
• δ+ / δ− = kısmi yük
• en düşük potansiyel enerji = kararlı bağ

Kovalent Bağ Kısa Özeti

Kovalent bağ, ametal atomlarının valans elektronlarını ortaklaşa kullanmasıyla oluşur. Bağ yapan atomların elektronegatiflikleri eşitse apolar, farklıysa polar kovalent bağ oluşur. Bağ oluşumu sırasında uygun uzaklıkta çekme ve itme kuvvetleri dengelenir ve potansiyel enerji minimuma iner.