Konu Anlatımı / Ders Notu
YDT Rusça Rusçadan Türkçeye Çeviri Konu Anlatımı
YDT Rusçadan Türkçeye Çeviri konu anlatımı, kurallar ve örnek çözümler.
YDT Rusça – Rusçadan Türkçeye Çeviri: Konu Anlatımı
Konu Özeti
YDT Rusça–Türkçe çeviri sorusunda verilen Rusça cümleyi anlamı değiştirmeden doğal bir Türkçe cümleye aktarmak gerekir. Beş Türkçe seçenek çoğu zaman aynı anahtar kelimeleri içerir; asıl sınanan ayrım eylemin zamanında, olumsuzlukta, öznenin kimliğinde, koşulun sınırında veya yazarın ne kadar kesin konuştuğundadır. İyi çeviri ne kelime kelime mekanik bir aktarım ne de kaynak cümlede bulunmayan açıklamalarla genişletmedir. Doğru seçeneğin bilgi yükü Rusça kaynakla eşdeğer olmalıdır.
1. Rusça cümlenin iskeletini bulma
İlk okumada yüklemi işaretle ve özneyi belirle. Rusçada söz dizimi Türkçeye kıyasla esnek olduğundan cümlenin başındaki sözcük mutlaka özne değildir. «Исследователи проверили метод» cümlesinde araştırmacılar denetleyen, yöntem denetlenen nesnedir. «Метод проверили исследователи» sözcük dizimi değişse de eylem ilişkisi aynıdır. «Учёным предложили новый метод» örneğinde «учёным» yönelme hâlindeki bilim insanlarını gösterir: Bilim insanlarına yeni bir yöntem önerildi. «Учёные предложили» deseydi öneriyi sunanlar bilim insanları olurdu. Fiil kişi ve sayı bilgisi, hâl ekleriyle birlikte okunmalıdır.
2. Zaman, görünüş ve tamamlanmışlık
Rusçada şimdiki-geniş, geçmiş ve gelecek biçimlerini Türkçeye bağlama göre çevir. «Каждую пятницу учитель проверяет» her cuma tekrarlanan bir eylemdir; «вчера проверил» dün tamamlanan eylemdir. Fiilin görünüşü de önemlidir: «изучал» inceleme sürecini, «изучил» incelemeyi sonuçlandırmayı öne çıkarabilir. Her görünüş farkına mekanik bir Türkçe ek uydurulmaz; ancak «çoktan tamamladı» ile «incelemeye devam ediyordu» gibi ayrımlar soruda belirleyici olabilir. «Уже» zaten/çoktan, «ещё» henüz veya hâlâ, «до сих пор» şimdiye kadar/hâlâ anlamı taşıyabilir. «Не раньше следующего месяца» gelecek aydan önce değil demektir; gelecek ayın belirli bir gününü vaat etmez.
3. Olumsuzluk ve kapsam: hiçbiri, bazıları, her biri
«Никто из студентов не опоздал» öğrencilerin hiçbiri geç kalmadı; «не все студенты опоздали» öğrencilerin hepsi geç kalmadı anlamındadır ve bazıları geç kalmış olabilir. «Ни один» hiçbir, «некоторые» bazı, «большинство» çoğunluk, «только» yalnızca, «по крайней мере» en az, «не более» en çok anlamında kullanılır. «Не обязательно» mutlaka demek değildir; örneğin «рост продаж не обязательно означает увеличение прибыли» satışlar arttığında kârın mutlaka artacağı sonucu çıkmaz. Bu ifade kârın artmasının imkânsız olduğunu da söylemez. Sınav çeldiricileri sık sık «mümkün değil», «kesin», «hepsi» ve «yalnızca bazıları» arasında geçiş yaptırır.
4. Bağlaçlar: koşul, neden, karşıtlık ve amaç
«Потому что», «поскольку», «так как» nedeni; «поэтому» sonucu anlatır. «Чтобы» amaç, «если» koşul kurar. «Хотя», «несмотря на», «вопреки» beklentinin tersine olan olguyu belirtir. «Пока» eşzamanlılık veya süren sınır, «после того, как» sonraya, «до того, как» önceye işaret eder. «Лишь после» ancak ...-den sonra anlamını taşır. «Только при условии, что...» ancak ... koşuluyla demektir. Burada koşulun gerekli olması sonucun gerçekleşeceğinin kesin kanıtı olmayabilir. «Чем чаще ..., тем лучше ...» ne kadar sık ... o kadar iyi ... dereceli koşutluğunu koru.
5. Kiplik ve kesinlik derecesi
«Может» olabilir/yapabilir, «мог бы» yapabilirdi, «должен» zorunda/gerekir, «следует» yapılmalıdır, «вероятно» muhtemelen, «предполагают» öne sürüyorlar/varsayıyorlar, «доказано» kanıtlanmıştır, «вряд ли» pek olası değil anlamlarına gelir. «Учёные предполагают, что...» cümlesinin çevirisinde «bilim insanları kesin olarak kanıtladı» yanlış bir kesinlik düzeyi ekler. «Не исключает возможности» ihtimali dışlamaz demektir; sonucun gerçekleşeceğini söylemez. Bilimsel ve ekonomik cümlelerde bu ince farklar doğrudan doğru şıkkı belirler.
6. Edilgen yapı ve yapan kişi
«Решение приняли» bağlama göre «karar alındı», «документы будут опубликованы» «belgeler yayımlanacak» demektir. Yapan özne verilmemişse Türkçe çeviriye keyfî bir kurum veya kişi ekleme. «Посетителей попросили подождать» ziyaretçilerden beklemeleri istendi; bekleme talebini ziyaretçiler yapmış değildir. «По словам директора» müdürün sözlerine göre, «в докладе говорится» raporda belirtiliyor ifadeleri bilginin kaynağını işaret eder ve anlatıcının kendi kesin bilgisi gibi aktarılmamalıdır.
7. Akademik cümlelerde gereklilik ve yeterlilik
«Только при условии...» gerekli koşulu; «достаточно» yeterli oluşu; «недостаточно» yetersizliği, «само по себе» tek başına oluşu bildirir. «Корреляция сама по себе не доказывает причинность» korelasyonun tek başına nedenselliği kanıtlamadığı anlamındadır. Buradan ilişki yoktur sonucunu çıkarmak da yanlıştır. «Не столько A, сколько B» A'dan çok B'ye vurgu yapar; «не A, а B» A değil B demektir. Bu ayrım odak noktası ile tümden reddetme arasında fark yaratır.
8. Çözüm yöntemi ve denetim
Önce kaynak cümlede özne ve yüklemi bul. Sonra kimin ne yaptığı, eylemin ne zaman olduğu, negasyonun neyi kapsadığı, bağlantının neden mi amaç mı olduğu ve yargının kesinlik derecesini küçük notlarla çıkar. Şıkları bu beş denetim üzerinden ele. İki seçenek kaldığında birindeki tek bir sınırlandırıcı sözcüğe bak: «yalnızca», «bütün», «muhtemelen», «önce», «sonra», «olabilir». Kaynağın izin verdiğinden daha kesin veya daha geniş anlatan seçenek elenir. Son aşamada doğru şıkkı Türkçeden Rusçaya zihnen geri çevirerek bilgi kaybı var mı diye denetle.
Sık Karıştırılan Noktalar
- «Не все согласились»: Herkes kabul etmedi; hiç kimse kabul etmedi demek değildir.
- «Не раньше»: En erken ...-de; mutlaka tam o gün değil.
- «До окончания»: Bitmeden önce; «после окончания» bittikten sonra.
- «Мог бы»: Yapabilirdi; «смог» başardı/yapabildi.
- «Не обязательно»: Mutlaka değil; «невозможно» imkânsız.
- «В отличие от»: ...-den farklı olarak; «вопреки» ...-nın aksine/rağmen.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Rusça cümlede çekimli fiili ve olumsuzluk parçacığını bul.
- Zamirlerin ve isim hâllerinin gösterdiği eylem ilişkisini belirle.
- Zaman, koşul, amaç ve karşıtlık bağlaçlarını Türkçeleştir.
- Miktar veya olasılık belirten sözcükleri ayrı kontrol et.
- Doğru görünen şıkkı geri çevirdiğinde eklenmiş bir kesinlik, eksik bir koşul veya tersine çevrilmiş bir karşılaştırma olmadığından emin ol.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Olumlu, olumsuz ve çifte olumsuz Rusça yapıları bağlamına göre çevirebilmek.
- Gereklilik, olasılık, varsayım ve kanıtlanmış bilgi düzeylerini ayırt edebilmek.
- Kimin eylemi gerçekleştirdiğini hâl eklerinden doğru çıkarabilmek.
- Amaç, gerekçe, koşul ve karşıtlık ilişkilerini birbirine karıştırmamak.
- Akademik uzun cümlelerde kapsam daralması ve genişlemesini yakalayabilmek.
- Her çeviri için tek, gerekçelendirilebilir doğru seçeneği seçebilmek.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YDT Rusça Rusçadan Türkçeye Çeviri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YDT Rusça Rusçadan Türkçeye Çeviri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YDT Rusça Rusçadan Türkçeye Çeviri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YDT Rusça Rusçadan Türkçeye Çeviri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene