Besinlerin Solunuma Katılma Yolları Ders Notu

Temel İlke

Karbohidratlar, yağlar ve proteinler enerji verici besinlerdir.

Bu besinler kimyasal yapıları ve karbon iskeletleri farklı olduğu için hücresel solunuma farklı basamaklardan katılır.

Karbohidratlar

Sindirim ürünü:

• Glikoz

Katılım: **Glikoz → Glikoliz → Piruvat → Asetil-CoA → Krebs → ETS**

Yağlar

Sindirim ürünleri:

• Gliserol
• Yağ asitleri

Gliserol:

• 3 karbonlu
• Glikolizin ara basamaklarından katılır.

Yağ asitleri:

• Asetil-CoA'ya dönüştürülür.
• Krebs döngüsüne katılır.

Proteinler

Sindirim ürünü:

• Amino asit

Önce:

• Amino grubu uzaklaştırılır.

Karbon sayısına göre:

• 2C amino asit → Asetil-CoA
• 3C amino asit → Piruvat
• 4C ve üzeri amino asit → Krebs döngüsü

Ortak Ürünler

Oksijenli koşullarda karbohidrat, yağ ve proteinlerin yıkımı sonucunda ortak olarak:

• CO₂
• H₂O
• ATP
• Isı

oluşur.

Proteinlere Özgü Fark

Amino asitlerin yıkımı sırasında:

• azot içeren atık maddeler de oluşur.

Görselde bu atık NH₃ ile gösterilmiştir.

Benzerlikler

• Üçü de enerji verebilir.
• Hücresel solunuma katılabilir.
• ATP üretimine katkı sağlar.
• Oksijenli koşullarda ortak ürünler oluşturabilir.

Farklılıklar

• Aynı giriş noktasını kullanmazlar.
• Glikoz → glikoliz
• Gliserol → glikolizin ara basamakları
• Yağ asidi → Asetil-CoA
• Amino asit → karbon sayısına göre farklı noktalar

Sık Karıştırılan Noktalar

• Yağın yapı taşı yalnız gliserol değildir.
• Yağ asidi ile gliserol aynı basamaktan katılmaz.
• Tüm amino asitler aynı basamaktan katılmaz.
• 3C amino asit Asetil-CoA'dan değil piruvattan katılır.
• 2C amino asit piruvattan değil Asetil-CoA'dan katılır.
• Protein yıkımında azotlu atık oluşur.

Kısa Özet

Farklı besinler aynı enerji üretim sisteminde kullanılabilir; ancak sindirim ürünlerinin kimyasal yapıları nedeniyle hücresel solunuma farklı basamaklardan girer.