Enerji-Metabolizma İlişkisi Ders Notu

Metabolizma

Metabolizma, canlı organizmalarda yaşamın sürdürülebilmesi için gerçekleşen kimyasal reaksiyonların bütünüdür.

Metabolik olaylar:

• Anabolizma
• Katabolizma

Anabolizma

Basit yapıdaki moleküllerden daha karmaşık moleküllerin sentezlendiği yapım tepkimeleridir.

Örnek:

• Fotosentezle organik besin sentezi

Katabolizma

Büyük moleküllerin daha küçük moleküllere parçalandığı yıkım tepkimeleridir.

Örnek:

• Sindirim
• Solunum

Besin Enerjisinin Kullanılması

Besinlerdeki kimyasal enerji:

1. Hücresel solunumla serbest kalır.
2. ATP sentezinde kullanılır.
3. ATP hidroliziyle yeniden serbest kalır.
4. Metabolik faaliyetlerde kullanılır.

ATP enerjisinin kullanıldığı faaliyetler:

• Kas faaliyetleri
• Biyosentez
• Sinirsel iletim
• Aktif taşıma

Enerjinin bir kısmı çevreye ısı olarak verilir.

Enerji Dengesi

Sağlıklı yaşam için:

• alınan enerji,
• harcanan enerji

arasında denge kurulmalıdır.

Gereksinimden fazla besin alımı ve fiziksel aktivite yetersizliği aşırı yağ birikimiyle ilişkilidir.

Besin Gruplarının Enerji Değerleri

Karbohidrat:

• Glikoz, fruktoz, galaktoz
• 4,0 kcal/g
• 16,7 kJ/g
• Hızlı enerji kaynağı

Yağ:

• Yağ asitleri, gliserol
• 9,0 kcal/g
• 37,7 kJ/g
• Uzun süreli enerji depolamada önemli

Protein:

• Amino asitler
• 4,0 kcal/g
• 16,7 kJ/g
• Gerektiğinde enerji verici olarak kullanılabilir

Yağların Enerji Değerinin Yüksek Olması

Yağlarda C-H bağı fazladır. Karbohidratların oksijen içeriği daha yüksek ve C-H bağı daha azdır. Bu nedenle yağlar hücresel solunumda daha fazla oksijen kullanarak karbohidratlara göre yaklaşık 2 kat daha fazla ATP üretir.

Kalori

• 1 kcal = 1.000 kalori
• 1 kalori, 1 g suyun sıcaklığını 1°C artırmak için gereken ısı enerjisidir.
• Besin paketlerinde enerji değeri kcal ve kJ cinsinden verilebilir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Metabolizma yalnız katabolizma değildir.
• Anabolizma yapım, katabolizma yıkımdır.
• Fotosentez anabolik; sindirim ve solunum kataboliktir.
• Karbohidrat ve protein 4 kcal/g, yağ 9 kcal/g'dır.
• Proteinler gerektiğinde enerji verici olarak kullanılabilir.
• Enerjinin bir kısmı ısı olarak çevreye verilir.

Kısa Özet

Besinlerden gelen kimyasal enerji hücresel solunumla ATP sentezine aktarılır. ATP enerjisi yaşamsal faaliyetlerde kullanılır. Metabolizma anabolizma ve katabolizmadan oluşur. Karbohidrat ve protein 4 kcal/g, yağ 9 kcal/g enerji sağlar.