Fermantasyon Ders Notu

Fermantasyon

Glikoliz sonucunda oluşan piruvatın farklı son ürünlere dönüştürüldüğü tepkimelerdir.

Temel özellikleri:

• Sitoplazmada gerçekleşir.
• Oksijen kullanılmaz.
• ETS kullanılmaz.
• Glikoliz gerçekleşir.
• NADH yeniden NAD⁺'a dönüştürülür.
• ATP glikolizde üretilir.
• Net ATP kazancı 2 ATP'dir.

Etil Alkol Fermantasyonu

Piruvat iki basamakta etil alkole dönüşür.

1. Piruvat → Asetaldehit + CO₂
2. Asetaldehit + NADH → Etil alkol + NAD⁺

Genel sonuç:

• Etil alkol
• CO₂
• Net 2 ATP

Görüldüğü yerler:

• Mayalar
• Birçok bakteri
• Bazı bitki tohumları

Ekmek yapımında oluşan CO₂ hamurun kabarmasını sağlar.

Laktik Asit Fermantasyonu

Piruvat doğrudan laktik aside dönüşür.

• NADH → NAD⁺ dönüşümü gerçekleşir.
• CO₂ çıkışı yoktur.
• Net 2 ATP glikolizden sağlanır.

Görüldüğü yerler:

• Bazı bakteriler
• Bazı mantarlar
• Memelilerin olgun alyuvarları
• Omurgalıların çizgili kas hücreleri

Kas Hücreleri

Yeterli oksijen sağlanamadığında çizgili kaslarda laktik asit fermantasyonu ATP üretimine katkı sağlar.

Yoğun kas aktivitesinin başlangıcında oksijenli solunum ve fermantasyon birlikte gerçekleşebilir.

Fermente Besinler

Örnekler:

• Kefir
• Yoğurt
• Kımız
• Peynir
• Kurut
• Sucuk
• Pastırma
• Tarhana
• Boza
• Turşu
• Şalgam

Fermente besinler mikroorganizmaların kontrollü büyümesi ve enzimatik işlemlerle üretilir.

İki Fermantasyon Çeşidinin Karşılaştırılması

Ortak:

• Glikoliz
• Sitoplazma
• ETS yok
• O₂ kullanılmaz
• NAD⁺ yenilenir
• ATP sentezi vardır

Etil alkol:

• Etil alkol + CO₂
• Asetaldehit ara ürünü

Laktik asit:

• Laktik asit
• CO₂ çıkışı yok

Sık Karıştırılan Noktalar

• Fermantasyon oksijensiz solunumla aynı değildir.
• Fermantasyonda ETS yoktur.
• CO₂ yalnız etil alkol fermantasyonunda görülür.
• ATP son ürün evresinde değil glikolizde üretilir.
• NAD⁺ yenilenmesi glikolizin sürmesini sağlar.

Kısa Özet

Fermantasyon, oksijen ve ETS kullanılmadan glikolizin devamını sağlayan bir enerji eldesi yoludur. Etil alkol fermantasyonunda CO₂ ve etil alkol, laktik asit fermantasyonunda laktik asit oluşur.