Fotosentezde Kullanılan ve Üretilen Maddeler Ders Notu

Temel Madde İlişkisi

Bitkilerin kloroplast taşıyan yeşil kısımlarında ışık varlığında:

• CO₂ kullanılır.
• H₂O kullanılır.
• Organik madde sentezlenir.
• O₂ açığa çıkar.

Fotosentez Denklemleri

Ayrıntılı: **6CO₂ + 12H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂ + 6H₂O**

Net: **6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂**

Ayrıntılı denklemde su hem girenlerde hem ürünlerde bulunur.

Karbon ve Oksijen Kaynakları

• Tek karbon kaynağı → **CO₂**
• Organik maddedeki karbon → CO₂'den gelir.
• Atmosfere verilen O₂'nin kaynağı → **H₂O**

Hidrojen Kaynakları

Bitkiler ve bazı fotosentetik canlılar H₂O kullanır. Bazı fotosentetik bakteriler H₂S kullanabilir.

Mor kükürt bakterileri: **6CO₂ + 12H₂S → C₆H₁₂O₆ + 12S + 6H₂O**

Tüm Fotosentez Çeşitlerinde Ortak

• CO₂ tüketimi
• Glikoz veya farklı monosakkaritlerin üretimi

Bilim İnsanları

• **Van Helmont:** Söğüt-toprak deneyi, kütle artışı.
• **Priestley:** Mum-fare-bitki deneyleri, bitkinin havaya etkisi.
• **Ingenhousz:** Işıkta yeşil kısımlardan O₂ çıkışı.
• **Hill:** O₂'nin kaynağının H₂O olduğunu gösterdi.
• **Calvin:** CO₂'nin organik bileşiklere dönüşümünü açıkladı.

Kontrollü Deney

• Araştırma sorusu belirlenir.
• Bağımsız değişken seçilir.
• Bağımlı değişken ölçülür.
• Diğer koşullar kontrol altında tutulur.
• Sonuçlar fotosentezle ilişkilendirilir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• O₂'nin kaynağı CO₂ değil H₂O'dur.
• CO₂ tek karbon kaynağıdır.
• Su hem kullanılabilir hem üretilebilir.
• Net ve ayrıntılı denklem çelişmez.
• H₂S kullanan bakterilerde kükürt oluşabilir.
• Hill ve Calvin'in çalışmaları farklıdır.

Kısa Özet

Fotosentezde CO₂ ve hidrojen kaynağı kullanılarak organik madde sentezlenir. Bitkilerde hidrojen kaynağı sudur ve açığa çıkan oksijen de sudan gelir. Tarihsel deneyler bu madde ilişkilerinin adım adım anlaşılmasını sağlamıştır.