Işık Enerjisi Kullanılmadan Besin Sentezi (Kemosentez) Ders Notu

Kemosentez

Bazı prokaryot canlıların inorganik maddeleri oksitlemesiyle açığa çıkan kimyasal enerji kullanılarak H₂O ve CO₂ gibi inorganik maddelerden organik madde sentezlenmesine kemosentez denir.

Oksidasyon

Bir atom veya molekülden elektron ayrılmasıdır.

Oksitlenebilen Maddeler

• H₂S
• H₂
• NH₃
• NO₂
• Fe²⁺
• S

Bu maddelerin oksidasyonundan açığa çıkan enerji ile ATP sentezlenir.

ATP'nin Rolü

Oksidasyon enerjisi → ATP sentezi

ATP:

• CO₂'nin,
• farklı kaynaklardan elde edilen hidrojenlerin

organik molekül sentezinde kullanılmasını sağlar.

Kemoototrof

Besinini kemosentezle üreten canlıdır.

Özellikleri:

• Bazı prokaryotlardır.
• Klorofil bulundurmaz.
• Işık enerjisi kullanmaz.
• Gece-gündüz kemosentez yapabilir.
• Ekosistemde üretici olabilir.
• Enerji akışının başlangıcını oluşturabilir.

Hidrotermal Bacalar

• Okyanus tabanında bulunur.
• Güneş ışığı ulaşmaz.
• Kemosentetik bakteriler için uygun ortam oluşturabilir.
• Bu bakterilerle beslenen karides, yengeç, midye ve denizyıldızı gibi canlılar bulunabilir.

Bazı Yaşam Alanları

Kemosentez yapan bazı prokaryotlara:

• derin denizlerde,
• okyanus ve bataklık diplerindeki oksijensiz çamur tabakalarında,
• çöplüklerde,
• lağım çamuru işleme kazanlarında,
• bazı memelilerin sindirim sistemlerinde

rastlanabilir.

Metan Üreten Arkeler

Bazı arkeler:

• ışık olmadan inorganik maddelerden besin sentezler,
• metan gazı açığa çıkarabilir.

Metan:

• renksiz,
• kokusuz,
• patlayıcıdır.

Fotosentez – Kemosentez

Ortak

• Ototrof beslenme
• İnorganik maddelerden organik madde sentezi
• CO₂ kullanımı

Fark

Fotosentez → ışık enerjisi Kemosentez → kimyasal enerji

Bilgi Toplama Etkinliği

Kaynak güvenilirliği değerlendirilirken:

• edu/gov uzantısı,
• bilimsel makale olma,
• güncel gelişmeleri yansıtma,
• güvenilirlik

gibi ölçütlere bakılır.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Kemosentez karanlık fotosentez değildir.
• Klorofil yoktur.
• Işık gerekmez.
• Enerji inorganik maddelerin oksidasyonundan gelir.
• ATP organik madde sentezinde kullanılır.
• Kemoototroflar üreticidir.

Kısa Özet

Kemosentez, bazı prokaryotların inorganik maddelerin oksidasyonundan elde ettikleri kimyasal enerjiyle organik madde sentezlemesidir. Işık ve klorofil kullanılmaz. Kemoototroflar ışığın bulunmadığı ekosistemlerde bile üretici olarak enerji akışını başlatabilir.