Çözünme Süreci Ders Notu

Temel Kavramlar

Çözünme: İki ya da daha fazla maddenin birbiri içinde homojen dağılmasıdır.

Çözelti: Çözünme sonunda oluşan homojen karışımdır.

**Çözücü + Çözünen → Çözelti**

Sulu çözeltilerde çözücü sudur.

Su dışındaki çözeltilerde genellikle miktarı fazla olan bileşen çözücüdür.

Çözücü, çözeltinin fiziksel durumunu belirler.

Çözünmenin Üç Basamağı

1. Çözücü tanecikleri ayrılır.

• enerji gerekir
• endotermik

1. Çözünen molekül veya iyonları ayrılır.

• enerji gerekir
• endotermik

1. Çözücü ve çözünen tanecikleri etkileşir ve karışır.

• enerji açığa çıkar
• ekzotermik

Toplam enerji değişimi, çözünmenin tamamının endotermik veya ekzotermik olmasını belirler.

Hidratasyon

Çözünen taneciklerinin su molekülleri tarafından sarılmasıdır.

Solvatasyon

Çözünen taneciklerinin su dışındaki bir çözücü tarafından sarılmasıdır.

Sulu Çözeltilerin Önemi

Kimyasal tepkimelerin büyük bölümü sulu çözeltilerde gerçekleşebilir.

Sulu ortamda iyonlar ve moleküller daha serbest hareket eder ve daha fazla etkileşebilir.

Sindirim, hücresel solunum, boşaltım ve fotosentez gibi biyolojik süreçler sulu ortamda gerçekleşir.

İlaçların Çözünmesi

Bir ilacın vücut tarafından emilebilmesi için vücut sıvılarında çözünmesi gerekir.

Model:

• ilaç molekülü kristalden çıkar,
• çözücüde boşluk oluşur,
• molekül boşluğa yerleşir.

Günlük Örnekler

A, D, E, K vitaminleri yağ ile homojen karışabilir.

B ve C vitaminleri suda kolay çözünür.

Kuru temizlemede su yerine polar olmayan çözücüler kullanılabilir.

Kolonya, etil alkolün suyla homojen karışmasıyla oluşan çözeltidir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• çözünme = homojen dağılma
• çözelti = çözücü + çözünen
• ilk iki basamak endotermik
• üçüncü basamak ekzotermik
• su ile sarılma = hidratasyon
• su dışı çözücü ile sarılma = solvatasyon
• toplam enerji değişimi, bütün çözünmenin enerji türünü belirler

Kısa Özet

Çözünme üç basamaklı tanecik sürecidir. Çözücü ve çözünen tanecikleri ayrılır, sonra birbirleriyle etkileşerek homojen karışım oluşturur. İlk iki basamak enerji alır, üçüncü basamak enerji verir.