Çözünürlük Ders Notu

Tanım

Çözünürlük:

Belirli bir sıcaklık ve basınçta **100 g ya da 100 cm³ çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarıdır.**

Katıların sudaki çözünürlüğü genellikle:

**g/100 g su**

birimiyle verilir.

Temel Hesap

**Çözünen = Eklenen − Çöken**

Örnek:

20 °C, 100 g su 70 g KBr ekleniyor 4,7 g çöküyor

70 − 4,7 = **65,3 g**

KBr çözünürlüğü:

**65,3 g/100 g su**

Çözücü Miktarı

KBr:

65,3 g / 100 g su

200 g su: 130,6 g KBr çözer.

Aynı sıcaklıkta çözücü miktarı kaç kat artarsa maksimum çözünebilen miktar da aynı kat artar.

Kitaptaki KBr Verileri

20 °C → 65,3 g/100 g su

60 °C → 85,5 g/100 g su

80 °C → 94,9 g/100 g su

Kitaptaki NaNO₃ Verileri

20 °C → 87,6 g/100 g su

60 °C → 122 g/100 g su

80 °C → 148 g/100 g su

NaCl

20 °C:

**35,7 g/100 g su**

Bu sıcaklıkta 100 g su 35,7 g'dan fazla NaCl çözemez.

KNO₃

20 °C → 31,6 g/100 g su

80 °C → 167,1 g/100 g su

Soğutma ve Kristallenme

100 g su için:

**Kristallenen = yüksek sıcaklıktaki çözünürlük − düşük sıcaklıktaki çözünürlük**

Sakkaroz:

60 °C → 288,9 20 °C → 201,9

288,9 − 201,9 = **87,0 g**

NaCl:

60 °C → 37,1 20 °C → 35,7

37,1 − 35,7 = **1,4 g**

Grafik Okuma

Yatay eksen: sıcaklık

Düşey eksen: çözünürlük

Kitaptaki X-Y grafiğinde:

X → sıcaklık arttıkça çözünürlük azalır

Y → sıcaklık arttıkça çözünürlük artar

50 °C'de maksimum miktarı çözmüş çözeltilerde çökelme için:

X → sıcaklık artırılır

Y → sıcaklık azaltılır

Tuzluluk

Deniz ve okyanusların ortalama tuzluluğu:

binde 34,7

Yani 1000 g deniz suyunda yaklaşık 34,7 g çözünmüş madde vardır.

Bu değer çözünürlük sınırı değildir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• çözünürlük = maksimum miktar
• birim çoğunlukla g/100 g su
• eklenen ≠ her zaman çözünen
• çöken varsa eklenenden çıkar
• çözücü miktarına göre orantı kur
• sıcaklık belirtilmeden çözünürlük yorumu eksik kalabilir
• tuzluluk ≠ çözünürlük

Kısa Özet

Çözünürlük belirli koşullarda çözücünün çözebileceği maksimum çözünen miktarıdır. Deney ve grafiklerden çözünürlük okunabilir; çözücü miktarı değişirse maksimum çözünen miktarı orantılı olarak değişir.