Konu Anlatımı / Ders Notu
YÖKDİL Almancadan Türkçeye Çeviri II Ders Notu
Almancadan Türkçeye çeviri ikinci set: kalıplar, modal fiiller, sayılar, koşullar ve kısa özet.
YÖKDİL Almanca Sosyal Bilimler – Almancadan Türkçeye Çeviri İkinci Set Ders Notu
YÖKDİL Almanca 64/72 konusunun kısa ama sınav odaklı ders notu. Bir çevirinin **doğru olması**, Almanca cümleyi doğal Türkçeye aktarırken özgün önermenin sayı, özne, zaman, amaç, karşıtlık ve kesinlik düzeyinin korunmasına bağlıdır. Dört çeldirici genellikle bu parçalardan birini değiştirir.
1. En çok gereken zaman ve fiil eşleştirmeleri
| Almanca | Türkçe | Uyarı | |---|---|---| | eröffnete | açtı | *schloss* kapattı | | stieg an | arttı | *sank* azaldı | | hat zugenommen | artmıştır/arttı | geçmişten gelen sonuç | | wird veröffentlicht | yayımlanır/yayımlanıyor | edilgen ve bağlama bağlı | | wurde veröffentlicht | yayımlandı | geçmiş edilgen | | war veröffentlicht worden | yayımlanmıştı | daha önceki geçmiş edilgen | | könnte steigen | artabilir | kesin artış değil | | hätte steigen können | artabilirdi | gerçekleştiği kesin değil | | soll geprüft werden | kontrol edilmesi bekleniyor/gerekiyor | bağlama göre beklenti | | lässt vermuten | düşündürür | kesin kanıt değildir |
**Präteritum** araştırma raporlarında tamamlanmış eylemi anlatır: *Die Befragung ergab ...* = Anket ... sonucunu ortaya koydu. **Perfekt** *hat gezeigt* = göstermiştir/gösterdi. **Plusquamperfekt** önceki geçmişi anlatır: *Nachdem die Daten gesammelt worden waren ...* = Veriler toplandıktan sonra ... .
2. Yüklem ve aktör
Almanca ana cümlede çekimli fiil ikinci konumdadır. Türkçede yüklem sona taşınabilir; ama özne değişmez. *Die Forschenden beobachteten die Jugendlichen* araştırmacılar gençleri gözlemledi; *Die Jugendlichen beobachteten die Forschenden* gençler araştırmacıları gözlemledi. Şıklar buna göre ayırt edilir.
**Edilgen Passiv:** *Die Studie wurde finanziert* = Çalışma finanse edildi. Bu cümleden “belediye finanse etti” sonucunu çıkaramazsın, çünkü yapan belirtilmemiştir. *Die Ergebnisse werden veröffentlicht* = Sonuçlar yayımlanıyor. **Werden + Partizip II** edilgeni, **werden + Infinitiv** çoğu zaman geleceği anlatır. *Die Daten werden erhoben* veriler toplanıyor; *Die Forschenden werden Daten erheben* araştırmacılar veri toplayacak.
3. En önemli Almanca bağlaçlar
| Bağlaç | Türkçesi | Kontrol | |---|---|---| | weil / da | çünkü / -dığı için | neden | | damit | -mesi için | amaç | | um ... zu | -mek için | amaç, mastar | | sodass | bunun sonucunda | sonuç | | obwohl | -mesine rağmen | zıt beklenti | | während | -iken / buna karşılık | zaman ya da karşıtlık | | nachdem | -dikten sonra | önce biten olay | | bevor | -meden önce | sonraki olayın öncesi | | seitdem | -den beri | başlangıçtan beri | | wenn / falls | eğer | koşul | | sofern | koşuluyla / eğer | kapsam sınırı | | nur wenn | ancak ... -sa | gerekli koşul | | selbst wenn | olsa bile | ödünleme | | ohne dass | olmadan | eşlik etmeyen olay | | indem | yaparak | yöntem | | je ... desto | ne kadar ... o kadar | dereceli artış/azalış |
4. Olumsuzluk ve kapsam sözcükleri
- *nicht*: değil / -ma; *kein*: hiç ... yok; *niemals*: hiçbir zaman.
- *nicht alle*: hepsi değil. **Hiçbiri değil** anlamına gelmek zorunda değildir.
- *nur*: yalnızca; *auch*: ayrıca / de; *erst*: ancak / daha yeni.
- *kaum*: neredeyse hiç; *fast*: neredeyse; *wenig*: az.
- *mindestens*: en az; *höchstens*: en çok; *etwa / ungefähr*: yaklaşık.
- *alle*: hepsi; *die meisten*: çoğu; *viele*: birçok; *einige*: bazı; *wenige*: az sayıda.
- *nicht zwangsläufig*: zorunlu olarak değil; *nicht automatisch*: kendiliğinden değil.
*Viele Haushalte* birçok hane, *alle Haushalte* bütün haneler değildir. *Eine hohe Quote* yüksek oran, *höhere Quote* daha yüksek orandır. *Die Mehrheit* çoğunluk; *die Minderheit* azınlıktır. Kaynak cümlenin kapsamını genişleten seçenekler elenir.
5. Kiplik ve araştırma bulgularının kesinliği
Sosyal bilimlerde kesinlik düzeyini koru: *könnte* olabilir, *möglicherweise* muhtemelen, *vermutlich* büyük olasılıkla, *lässt vermuten* düşündürür, *weist darauf hin* işaret eder. Bunlar **eindeutig beweisen** (kesin biçimde kanıtlamak) ile aynı değildir. Bir *Zusammenhang* (ilişki) bulunması kendiliğinden bir *kausaler Effekt* (nedensel etki) göstermez.
**Düşük kesinlik → yüksek kesinlik tuzağı:** “Araştırma bu sonucu düşündürüyor” ifadesi “araştırma bu sonucu kesin kanıtladı” diye çevrilmez. **Koşul → genelleme tuzağı:** “Veriler karşılaştırılabilirse” ile “veriler her durumda karşılaştırılabilir” ayrı iddialardır.
6. Sosyal bilimler sözlüğü
**Stichprobe:** örneklem. **Grundgesamtheit:** evren. **Repräsentativität:** temsil edicilik. **Rücklaufquote:** yanıt dönüş oranı. **Verzerrung:** yanlılık/sapma. **Kontrollgruppe:** kontrol grubu. **Längsschnittstudie:** boylamsal araştırma. **Querschnittsstudie:** kesitsel araştırma. **Korrelation:** korelasyon/ilişki. **Kausalität:** nedensellik. **Statistische Signifikanz:** istatistiksel anlamlılık. **Praktische Relevanz:** pratik önem. **Ausgangsbedingungen:** başlangıç koşulları. **Vorläufige Ergebnisse:** ön bulgular. **Vergleichbarkeit:** karşılaştırılabilirlik. **Verteilung:** dağılım. **Durchschnitt:** ortalama.
**Kritik ayrımlar:** *Rücklaufquote* yüksek olabilir ama anket temsil edici olmayabilir; *Durchschnitt* yüksek olabilir ama bazı alt gruplar düşük kalabilir; *statistische Signifikanz* bulunabilir ama sonuç günlük yaşamda küçük olabilir. Çeviride bu kavram çiftlerini birbirine dönüştürme.
7. Yüzde, sayı ve eğilim ifadeleri
*Zehn Prozent* yüzde on; *um zehn Prozent* yüzde on oranında; *auf zehn Prozent* yüzde ona; *von zehn auf fünfzehn Prozent* yüzde ondan yüzde on beşe. *Nahezu verdoppelt* neredeyse iki katına çıktı; *halbiert* yarıya indi; *etwas gestiegen* biraz yükseldi; *deutlich gesunken* belirgin biçimde düştü.
Sayılar da ana anlam taşır: *zwei* iki, *drei* üç, *fünfzig* elli, *fünfhundert* beş yüz. “İki merkez açıldı” ifadesinin “üç merkez açıldı” diye çevrilmesi, geriye kalan tüm sözcükler aynı olsa da yanlıştır.
8. Yanlış çeviri türüne göre örnekler
**Özne:** *Die Lehrkräfte organisierten Kurse.* Doğru: Öğretmenler kurslar düzenledi. Yanlış: Öğrenciler kurslar düzenledi.
**Zaman:** *Im vergangenen Jahr wurden Daten erhoben.* Doğru: Geçen yıl veri toplandı. Yanlış: Gelecek yıl veri toplanacak.
**Olumsuzluk:** *Die Maßnahme wirkt nicht automatisch.* Doğru: Önlem otomatik olarak etkili değildir. Yanlış: Önlem her durumda etkilidir.
**Ödünleme:** *Obwohl die Teilnahme stieg, blieb Kritik bestehen.* Doğru: Katılım artmasına rağmen eleştiri sürdü. Yanlış: Katılım arttığı için eleştiri sona erdi.
**Kesinlik:** *Die Ergebnisse könnten eine Tendenz zeigen.* Doğru: Sonuçlar bir eğilim gösterebilir. Yanlış: Sonuçlar kesin bir neden kanıtlamıştır.
**Alan kavramı:** *Die Stichprobe war klein.* Doğru: Örneklem küçüktü. Yanlış: Bütün nüfus küçüktü.
9. Sınav uygulaması: 20 kolay + 20 orta + 20 zor
**Kolay:** Özne, nesne, zaman ve sayı kontrolü. “Açtı/kapattı”, “arttı/azaldı”, “iki/üç”, “geçen/gelecek” farkları belirleyicidir.
**Orta:** *Obwohl, während, nachdem, sofern* gibi iki önermeyi bağlayan işaretleri ve bazı/tümü türü kapsam sözcüklerini koru. Türkçe seçenekte yan cümle sırası değişebilir; olay sırası değişemez.
**Zor:** Uzun araştırma cümlesinin ana iddiasını ayıkla. *Stichprobe* için bütün nüfus, *Korrelation* için nedensel kanıt, *könnte* için kesinlikle, *nicht zwangsläufig* için hiçbir zaman çevirisini kullanma. Özellikle nicelik ve ihtiyat anlamı birlikte aranır.
Kısa Özet
**Doğru çeviri = doğru özne + doğru eylem + doğru zaman + doğru miktar + doğru olumsuzluk/kiplik + doğru bağlaç.** Özellikle *obwohl* (rağmen), *sofern* (koşuluyla), *könnte* (olabilir), *nicht zwangsläufig* (mutlaka değil), *Stichprobe* (örneklem) ve *Korrelation* (ilişki) anlamlarını değiştirme. Cümle doğal dursa da Almanca asıldaki sınırları bozuyorsa yanlıştır.
İkinci Set: Sınav İçin Yeni Notlar
**Zaman:** *seit März* marttan beri; *im vergangenen Jahr* geçen yıl; *spätestens am Freitag* en geç cuma; *erst nachdem* ancak ...den sonra; *in den letzten fünf Jahren* son beş yılda. Her şıkta zaman yönünü denetle.
**Ölçü:** *um zwölf Prozent* yüzde on iki oranında; *sechzig Prozent* yüzde altmış; *die absolute Zahl* mutlak sayı; *der Anteil* pay; *kaum* çok az; *leicht* hafifçe. Yüzde değişimiyle toplam sayı aynı kavram değildir.
**Hedef kitle:** *ältere Befragte* yaşlı katılımcılar; *Erwachsene* yetişkinler; *Bewohner außerhalb der Stadt* şehir dışında yaşayanlar; *berufstätige Personen* çalışanlar. Kişi grubunun değiştirilmesi çeviriyi bozar.
**Edilgen:** *wurde abgesagt* iptal edildi; *worden waren* önce tamamlanan geçmiş edilgen; *berücksichtigt werden* hesaba katılmak; *eingesehen werden* incelenmek. Edilgen eylemi öznenin yaptığı etkin eylem gibi çevirmemeye dikkat et.
**Modal fiil:** *muss* zorunda; *darf* izinli; *kann* -ebilir; *könnte* -ebilir / olası; *soll* amaçlanıyor veya -meli. Bu anlamları birbirinin yerine kullanma.
**Bağlaç:** *obwohl* rağmen; *wohingegen* buna karşılık; *nicht ... sondern* ... değil aksine; *weder ... noch* ne ... ne de; *je ... desto* ne kadar ... o kadar; *anstatt ... zu* yapmak yerine.
**İleri yapı:** *Hätte ... begonnen, wären ... gewesen* gerçekleşmemiş geçmiş koşul; *lässt sich nicht ausschließen* ihtimal dışı bırakılamaz; *nicht zwangsläufig* zorunlu olarak değil; *kaum belastbar* pek güvenilir değil.
**Sosyal bilimler:** *Einkommen* gelir, *Vermögen* servet; *registrierte Fälle* kaydedilen vaka, *tatsächliche Vorfälle* gerçek olaylar; *nominales Einkommen* nominal gelir, *Kaufkraft* satın alma gücü; *die Umsetzung* uygulama.
Son Kontrol Listesi
- Almanca özne ve tüm sayılar doğru aktarıldı mı?
- Zaman ifadesi geçmişten geleceğe dönmüş mü?
- *Nur, kaum, nicht, weder* gibi sınırlamalar korunmuş mu?
- *Könnte* veya *möglicherweise* kesin hükme çevrilmiş mi?
- Şıkta bir kurum, yer, nesne veya eylem değiştirilmiş mi?
Kısa Özet
İkinci sette çeviri şıklarını özne, sayı, zaman, yer, neden ve kesinlik bakımından tek tek karşılaştır. *Obwohl* rağmen; *nachdem* sonrasında; *um ... zu* amaç; *weder ... noch* ne ... ne de; *je ... desto* ne kadar ... o kadar; *Hätte/wäre* geçmiş varsayım; *nicht zwangsläufig* kesin olmayan çıkarımdır. Sosyal bilimlerde kayıt–gerçek olay, gelir–servet ve mutlak sayı–oran ayrımlarını koru.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri – İkinci Set - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri – İkinci Set - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri – İkinci Set - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri – İkinci Set - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.