Konu Anlatımı / Ders Notu
Türkçeden Yabancı Dile Çeviri — Ders Notu
Türkçeden Arapçaya akademik çeviride edilgenlik, olumsuzluk, tamlamalar ve sosyal bilimler alan kelimeleri.
YÖKDİL Arapça Sosyal Bilimler – Türkçeden Yabancı Dile Çeviri Ders Notu
1. Hızlı çeviri stratejisi
Verilen Türkçe cümlede altı ipucunu işaretle: (1) özne, (2) fiil ve edilgenlik, (3) olumsuzluk, (4) nicelik, (5) bağlaç, (6) ihtimal/kesinlik. Arapça seçenekte bu altısının tamamının eşdeğer olup olmadığını denetle. Çeldiriciler tamamen yanlış dil bilgisinden çok çoğunlukla Türkçe kaynağın tek bir sözcüğünü değiştirir.
2. Yüklem ve edilgen karşılıkları
| Türkçe | Arapça | Temel fark | |---|---|---| | Belediye duyurdu | أعلنت البلدية | Özne belli | | Üniversite kurdu | أنشأت الجامعة | Etken geçmiş | | Merkez kuruldu | أُنشئ المركز | Edilgen geçmiş | | Sonuçlar incelendi | رُوجعت النتائج | Edilgen geçmiş | | Belge yayımlandı | نُشرت الوثيقة | Edilgen geçmiş | | Belgeler gizlendi | أُخفيت الوثائق | Edilgen, ters eylem | | Kalite iyileşmedi | لم تتحسن الجودة | Geçmiş olumsuzluk | | Rapor yayımlanmayacak | لن يُنشر التقرير | Gelecek olumsuzluk | | Süre kısalabilir | قد تقلّ المدة | Olasılık | | Bütçe şeffaflığı artar | تزداد شفافية الموازنة | Geniş/şimdiki | | Artış kanıtlanmadı | لم تُثبَت الزيادة | Edilgen + olumsuzluk |
«أُجري» gerçekleştirildi, «وُسّع» genişletildi, «قورنت» karşılaştırıldı, «رُوجعت» yeniden incelendi, «أُخفيت» gizlendi. Edilgen fiilin Türkçede faili yoktur; seçenek yeni bir fail ekliyorsa kaynakta bulunmayan anlam taşıyabilir.
3. Bağlaçlar ve söz kalıpları
- «على الرغم من» = ...-e rağmen; «مع أن» = ...olmasına rağmen.
- «لكن» = ancak/fakat; «غير أن» = buna karşın.
- «بل» = bunun yerine/aksine/ayrıca (önceki yargıyı düzeltme).
- «إذا» = eğer/-sa/-se; «حتى لو» = ...olsa bile.
- «ما لم» = ...olmadıkça; «كلما» = ...-dıkça.
- «لو لم ... لما» = ...olmasaydı ...olamazdı.
- «قبل» = önce; «بعد» = sonra; «إلا بعد» = ancak ...-den sonra.
- «بهدف» = ...amacıyla; «لتقليل» = azaltmak için; «حتى لا» = ...-masın diye.
- «لأن» = çünkü; «بسبب» = nedeniyle.
- «دون» = ...olmadan; «فقط» = yalnızca; «أيضا» = ayrıca.
4. Nicelik ve kanıtın kesinlik düzeyi
**Bazı:** «بعض». **Çoğu:** «معظم». **Tümü:** «جميع». **Sadece:** «فقط / وحده». **Daha az:** «أقل». **Daha fazla:** «أكثر». **Altı ay:** «ستة أشهر». **Beş mahalle:** «خمسة أحياء». **Geçen yıl:** «العام الماضي».
**Olabilir:** «قد». **Beklenmektedir:** «من المتوقع». **Kesin olarak:** «قطعا / بالضرورة» (bağlama göre). **Kanıtlamaz:** «لا يثبت». **Kesin hüküm verilemez:** «لا يمكن الجزم». **Sayılmamalıdır:** «لا ينبغي اعتبار». **Koşullar sağlanmadıkça:** «ما لم تُستوف الشروط».
**İlişki/korelasyon:** «الارتباط». **Nedensellik:** «السببية». **Yanlılık:** «التحيز». **Genelleme:** «التعميم». **Örneklem:** «العينة». **Kontrol/karşılaştırma grubu:** «مجموعة المقارنة». **Uzun vadeli:** «طويل الأجل». **Sürdürülebilirlik:** «الاستدامة».
5. Sosyal bilimler kısa sözlüğü
**Kent ve hizmetler:** «البلدية» belediye; «الريف» kırsal; «المدينة» kent; «النقل العام» toplu taşıma; «المواصلات» ulaşım; «الإيجارات» kiralar; «تكاليف النقل» ulaşım maliyetleri; «التوسع العمراني» kentsel genişleme.
**Eğitim ve kültür:** «التعليم» eğitim; «المدارس» okullar; «الصفوف» sınıflar; «الغياب» devamsızlık; «التسرب المدرسي» okul terki; «المكتبة» kütüphane; «المتحف» müze; «التراث الثقافي» kültürel miras; «الأرشيف» arşiv.
**Yönetim:** «الوزارة» bakanlık; «الموازنة» bütçe; «الشفافية» şeffaflık; «المساءلة» hesap verebilirlik; «الرقابة» denetim; «تخصيص الموارد» kaynak tahsisi; «التنظيم» düzenleme.
**Araştırma:** «الدراسة» çalışma; «الاستبيان» anket; «المقابلات» görüşmeler; «العيّنة» örneklem; «المؤشرات» göstergeler; «البيانات» veri; «تعميم النتائج» bulguları genellemek; «التفسيرات البديلة» alternatif açıklamalar.
6. Yanlış çeviri avı
- “Arttı” için «ارتفعت» doğru; «انخفضت» ters yöndür.
- “Yayımlanmadı” için «لم يُنشر» uygun; «نُشر» olumludur.
- “Olabilir” için «قد» aranır; mutlaklık eklenmez.
- “Ancak sonra” için «إلا بعد» aranır; «قبل» ters zamandır.
- “Her iki grup” ile “bazı gruplar” ayrı niceliklerdir.
- “Kamuoyu” ile “yalnızca araştırmacılar” aynı hedef kitle değildir.
- “Kaynak belgeleri” ile “tanıklıklar” aynı veri türü olmayabilir.
- “Tek başına kanıtlamaz” ifadesinde «وحده» ve «لا يثبت» birlikte aranır.
- “Farkların sürmesi” için «استمرت الفجوات» uygun; “ortadan kalktı” değil.
- “İstatistiksel olarak anlamlı” ile “toplumsal olarak önemli” ayrı ölçütlerdir.
7. Çeldirici türleri
**Özne değiştirme:** «البلدية» yerine «الجامعة», «الباحثون» yerine «الصحفيون». **Nesne değiştirme:** «المدارس» yerine «المستشفيات», «مكتبة» yerine «مدرسة». **Zaman değiştirme:** «الماضي» yerine «القادم», «قبل» yerine «بعد». **İlişki değiştirme:** «رغم» yerine «بسبب», «إذا» yerine «لأن». **Kapsam değiştirme:** «بعض» yerine «جميع», «وحده» yerine “başkalarıyla birlikte”. **Kesinlik değiştirme:** «قد» yerine kesinlik veya «لا يثبت» yerine «يثبت».
Düzey yükseldikçe bir uzun cümlede iki veya daha fazla öğe bulunur. Yine de her yanlış şık kaynak metindeki en az bir önermeyi açıkça değiştirir. Doğru şıkkın anlamını seçtikten sonra çevrilecek cümlenin doğal Arapça söz dizimi taşıdığını da gözle.
Kısa Özet
- Kim yaptı? Özneyi doğrula.
- Ne yaptı? Fiil yönünü doğrula.
- Edilgen mi? Yapan kişi ekleme.
- Geçmiş mi, gelecek mi? Zarfı kontrol et.
- Olumsuzluk hangi yargıda?
- Bazı mı, çoğu mu, hepsi mi?
- Daha az mı, daha çok mu?
- Neden mi, rağmen mi, koşul mu?
- Olasılık mı, kesin bulgu mu?
- Korelasyon mu, nedensellik mi?
- Bir yanlış sözcük varsa tüm seçenek yanlıştır.
- Çevrilen cümleyi geriye Türkçeye çevirdiğinde anlam aynı kalmalıdır.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Türkçeden Yabancı Dile Çeviri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Türkçeden Yabancı Dile Çeviri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Türkçeden Yabancı Dile Çeviri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Türkçeden Yabancı Dile Çeviri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.