Konu Anlatımı / Ders Notu
Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri — Ders Notu
Arapçadan Türkçeye çeviride zaman, edilgenlik, nicelik, sosyal bilimler terimleri ve anlam eşdeğerliği notları.
YÖKDİL Arapça Sosyal Bilimler – Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri Ders Notu
1. Bir bakışta çeviri kontrol listesi
Kaynağın fiili, yapanı, etkilenen nesnesi, zamanı, olumsuzluğu, niceliği, bağlacı ve kanıt gücünü saptamadan şıklara karar verme. Arapça fiil başta olsa bile Türkçede yüklemi genellikle sona taşı. Soru kökündeki «أُجري، نُشر، أُنشئ» gibi edilgen fiilleri yapanı belirtilmeden karşıla. Arapça «قد» olasılık bildiriyorsa onu kesinleştiren Türkçe seçeneği ele. Seçenekler benzer görünse de birinde “bazı”, diğerinde “bütün” olabilir.
2. Arapça–Türkçe zaman ve olumsuzluk
| Arapça yapı | Türkçe karşılık | Kontrol | |---|---|---| | افتتحت البلدية | Belediye açtı | Geçmiş, yapan belli | | أُنشئت مكتبة | Kütüphane kuruldu | Geçmiş edilgen | | تُستخدم الخرائط | Haritalar kullanılır | Edilgen geniş zaman | | لم تتحسّن الجودة | Kalite iyileşmedi | «لم» geçmiş olumsuzluk | | لن يتمكّن المواطنون | Vatandaşlar yapamayacak | «لن» gelecek olumsuzluk | | لا تسمح البيانات | Veriler izin vermiyor | «لا» olumsuzluk | | من المتوقع أن | ...bekleniyor | Öngörü, gerçekleşmiş bilgi değil | | قبل ستة أشهر | Altı ay önce | Zaman yönü | | بعد مرور عام | Bir yıl geçtikten sonra | Zaman sırası | | إلى أن اكتملت | Tamamlanana kadar | Bitiş koşulu |
3. Bağlaç–işlev eşleştirmeleri
«على الرغم من» ...-e rağmen; «لكن» ancak/fakat; «بل» ayrıca/aksine, yalnız ... değil aynı zamanda ...; «إذا» ...-sa/-se; «كلما» ...-dıkça; «ما لم» ...olmadıkça; «حتى لو» ...-sa bile; «حتى لا» ...-masın diye; «بسبب» ...nedeniyle; «لتقليل» ...azaltmak için; «إلا بعد» ancak ...-den sonra; «في حين» oysa/iken; «بدلا من» ...yerine. İki cümle arasındaki mantığın türünü Türkçede başka bir türle değiştirme.
4. Nicelik ve çıkarım derecesi
**Nicelik:** «بعض» bazı; «معظم» çoğu; «جميع» hepsi; «كثيرة» birçok; «وحدها» tek başına; «بنسبة أقل من» ...den daha düşük oranda; «بنسبة أعلى من» ...den daha yüksek oranda. “Çoğu” asla “hiçbiri” demek değildir. “Daha az” ifadesinin karşılaştırma tarafı dikkatle belirlenir.
**Kesinlik:** «قد» olabilir; «ربما» belki; «من المحتمل» olasıdır; «من المتوقع» beklenir; «بالضرورة» zorunlu olarak; «دليل قاطع» kesin kanıt; «لا يمكن الجزم» kesin hüküm kurulamaz; «لا تسمح البيانات بالجزم» veriler kesin hüküm vermeye elvermez. Bulguyu kesinliğe taşıyan çeldiriciler sık kullanılır.
**Nedensellik:** «الارتباط» ilişki/korelasyon; «سببية» nedensellik; «يؤدي إلى» yol açar; «قد يعزى إلى» ...e bağlanabilir; «لا يدل بالضرورة» zorunlu olarak göstermez. İki değişkenin aynı anda hareketi, birinin diğerine neden olduğunu kanıtlamaz. Çeviride nedensellik derecesini artırma.
5. Alan kelimeleri
**Araştırma:** «الباحثون» araştırmacılar, «الاستبانة» anket, «المسح» tarama/araştırma, «العيّنة» örneklem, «المتغيرات» değişkenler, «المؤشرات» göstergeler, «قابلية المقارنة» karşılaştırılabilirlik, «التحيز» yanlılık, «التعميم» genelleme, «مجموعة مقارنة» karşılaştırma grubu.
**Kamu ve ekonomi:** «الموازنة» bütçe, «الإنفاق» harcama, «تخصيص الموارد» kaynak tahsisi, «الشفافية» şeffaflık, «المساءلة» hesap verebilirlik, «العدالة» adalet, «الخدمات الرقمية» dijital hizmetler, «تكاليف المعاملات» işlem maliyetleri.
**Sosyal hizmet:** «الرعاية الصحية» sağlık hizmetleri, «النقل المدرسي» okul servisi/ulaşımı, «الغياب» devamsızlık, «التسرّب المدرسي» okul terki, «الريف» kırsal alan, «الهجرة» göç, «التوسّع العمراني» kentsel genişleme.
**Tarih ve kültür:** «التراث» miras, «الوثائق» belgeler, «الأرشيف» arşiv, «المصادر المستقلة» bağımsız kaynaklar, «الشهادات الشخصية» kişisel tanıklıklar, «السياق التاريخي» tarihsel bağlam.
6. Kısa doğru/yanlış çiftleri
- «ارتفع العدد» = sayı arttı; “sayı azaldı” yanlış.
- «انخفضت النسبة» = oran azaldı; “oran yükseldi” yanlış.
- «أُزيلت الأسماء» = isimler çıkarıldı; “isimler yayımlandı” yanlış.
- «معظم المشاركين» = katılımcıların çoğu; “katılımcıların hiçbiri” yanlış.
- «قد تضطر بعض الأسر» = bazı aileler zorunda kalabilir; “bütün aileler zorunda kalacak” yanlış.
- «لا تسمح بالجزم» = kesin hükme izin vermiyor; “kesinliği doğruluyor” yanlış.
- «إلا بعد المقارنة» = ancak karşılaştırma sonrasında; “karşılaştırma öncesinde” yanlış.
- «بهدف تقليل الانتظار» = beklemeyi azaltmak için; “beklemeyi uzatmak için” yanlış.
- «الفجوات استمرت» = eşitsizlikler sürdü; “eşitsizlikler bitti” yanlış.
- «الفروق تثير أسئلة» = farklar soru doğurur; “farklar bütün kuşkuları giderir” yanlış.
7. Konu düzeylerine göre çalışma
**Kolay (1–20):** Özne, zaman, sayı ve edilgenliğe bak; temel kamu hizmeti kelimelerini tanı. **Orta (21–40):** Karşıtlık, amaç, koşul, nicelik ve zaman sıralamasını koru; «لكن/بل/حتى لا» eşleştirmesine dikkat et. **Zor (41–60):** Birden fazla yargıyı ayır, araştırma yöntemindeki ihtiyat ve nedensellik sınırlarını gözle. Başarı ölçütü doğru harfi hatırlamak değil yanlış çeviriyi hangi Arapça öğeyle çürüttüğünü açıklamaktır.
Kısa Özet
- Önce özne–fiil–nesne denetimi.
- Sonra edilgen, geçmiş ve gelecek zaman.
- Olumsuzluğu doğru Türkçe yükleme bağla.
- «بعض، معظم، جميع» kapsam ayrımını koru.
- «على الرغم، لكن، بل» karşıtlığı silme.
- «إذا، كلما، ما لم» koşul ilişkilerini koru.
- «قد، من المتوقع» olasılığını kesin sonuca çevirme.
- «الارتباط» ile «السببية»yi karıştırma.
- Zaman sırasını “önce/sonra/kadar” üzerinden doğrula.
- Seçenekte fazladan aktör veya iddia varsa ele.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.