Konu Anlatımı / Ders Notu
Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri — Ders Notu
YÖKDİL Fen Bilimleri çeviri ders notu: akademik kalıplar, teknik terimler ve çeldirici eleme yöntemi.
Bu soruda tam olarak ne aranır?
Beş Türkçe seçenekten yalnız biri İngilizce kaynağın **özne, yüklem, zaman, olumsuzluk, nicelik, bağlaç ve kesinlik** özelliklerini bir arada korur. Türkçenin doğal söz dizimi İngilizceden farklı olabilir; sözcüklerin bire bir aynı sırada yer alması gerekmez. Kaynakta bulunmayan yeni iddia, zorunluluk veya neden eklenmemelidir.
1. Hızlı kontrol tablosu
| İngilizce unsur | Türkçe karşılık | Çeldirici | |---|---|---| | may / might / could | -ebilir, olabilir | kesinlikle olur | | must / have to | -meli, zorunda | yapabilir | | is expected to | -mesi beklenir | zaten gerçekleşti | | suggests | düşündürüyor | kesin olarak kanıtlıyor | | associated with | ilişkili | tek nedeni | | although / even though | -e rağmen | -dığı için | | because / since | -dığı için | -e rağmen | | unless | -mezse, -medikçe | -diği için | | even if | olsa bile | olduğunda mutlaka | | provided that | koşuluyla, -dığı sürece | koşul olmaksızın | | rather than | yerine, -den çok | ve aynı ölçüde | | neither ... nor | ne ... ne de | hem ... hem de | | only a few | yalnızca birkaç | hemen hemen hepsi | | not necessarily | mutlaka ... değil | kesinlikle ... değil | | by the time | -e kadar ... -mişti | yalnız gelecekte | | no sooner ... than | -ir -mez, hemen ardından | uzun süre sonra | | not until | ancak ... sonra | ... önce | | had ... not been | olmasaydı | olmasına rağmen |
2. Zamanı ve çatıyı koru
**Measures:** ölçer. **Measured:** ölçtü. **Will measure:** ölçecek. **Can measure:** ölçebilir. **Must be measured:** ölçülmelidir. **Was measured:** ölçüldü. **Has been measured:** ölçülmüştür/ölçüldü. Bu biçimler birbirinin yerine geçirilemez. Kaynakta özneyi yapan kişi belirtilmiyorsa edilgeni sebepsiz yere etkene çevirirken yeni bir aktör ekleme.
**Örnek:** “The instrument must be recalibrated before the measurements are compared.” → “Ölçümler karşılaştırılmadan önce cihaz yeniden kalibre edilmelidir.” Önce-sonra sırası ve zorunluluk aynı kalır.
3. Nicelik ve kapsam kontrolü
**All:** tümü. **Most:** çoğu. **Some:** bazıları. **A few:** birkaç. **Few:** çok az. **Only a small proportion:** yalnızca küçük bir bölüm. **At least:** en az. **At most / no more than:** en fazla. **More than:** -den fazla. **Less than:** -den az. **Nearly all:** neredeyse tamamı.
Kaynakta “only a small proportion could be traced” varsa “çoğu ilişkilendirildi” yanlıştır. “Not all data were reliable” ifadesi “verilerin hiçbiri güvenilir değildi” anlamını doğrudan taşımaz. Nicelik değiştiren bir şık, teknik kelimeleri doğru olsa bile elenir.
4. Bilimsel ifadeler
- **Accuracy:** doğruluk; **precision:** hassasiyet / tutarlılık.
- **Evidence:** kanıt, bulgu; **absence of evidence:** kanıt yokluğu.
- **Sample:** numune veya örneklem; bağlama göre.
- **Concentration:** derişim; **evaporation:** buharlaşma.
- **Corrosion:** korozyon; **coating:** kaplama.
- **Humidity:** nem; **moisture:** nem/su varlığı.
- **Output:** çıktı; **efficiency:** verimlilik.
- **Resistance:** direnç; **reliability:** güvenilirlik.
- **Fluctuation:** dalgalanma; **variation:** değişkenlik.
- **Uncertainty:** belirsizlik; **discrepancy:** uyuşmazlık.
- **Migration:** göç; **circulation:** dolaşım.
- **Cooling:** soğuma; **warming:** ısınma.
- **Representative:** temsil edici; **random:** rastgele.
- **Causation:** nedensellik; **correlation:** korelasyon.
- **Operating range:** çalışma aralığı; **threshold:** eşik.
- **Validated:** doğrulanmış; **preliminary:** ön nitelikli.
5. İleri dil yapıları
**Had + özne + V3:** “Had the protective layer not been applied ...” = “Koruyucu tabaka uygulanmamış olsaydı ...”. Geçmişe aykırı koşul taşır.
**Not until ... did:** “Ancak ... sonra ...”. Bir eylemin belirli bir olay gerçekleşene kadar yapılmadığını vurgular.
**No sooner had ... than:** “... olur olmaz ...”. Olayların art arda oluşu.
**Only insofar as:** “yalnızca ... ölçüde”. Sonucun hangi şartlarda geçerli olduğunu sınırlar.
**Far from + -ing:** “... -mek şöyle dursun”. Önceki beklentinin tersini kuvvetle anlatır.
**It is not A but B that:** “A değil, B'dir”. Karşıt iki unsurun yerini karıştırma.
**The more ..., the less ...:** “Ne kadar ..., o kadar az ...”. Ters yönlü derece ilişkisi.
**The extent to which:** “... ne ölçüde ...”. Kesin miktar veya tümden yokluk bilgisi içermez.
6. Beş şık arasında hızlı eleme
- İngilizcedeki ana yüklemi bul ve Türkçe beş yüklemi kıyasla.
- Zaman ve edilgenlik yanlışsa ele.
- Çünkü/rağmen/koşul bağını ters aktaranı ele.
- All/most/some/few kapsamını farklı aktaranı ele.
- May/suggests/likely ifadesini kesinleştireni ele.
- Özne, bilimsel nesne veya değişkeni değiştireni ele.
- Kalan çeviriyi kaynakla yedi parçaya bölerek eşleştir.
7. Mini örnekler
**The new battery stores more energy than the old one.** → Yeni pil eskisinden daha fazla enerji depolar. “Daha az” yönü tersine çevirir.
**If rainfall continues to decline, the region may experience water shortages.** → Yağış azalmaya devam ederse bölge su kıtlığı yaşayabilir. “Kesin yaşayacaktır” gereksiz kesinliktir.
**The authors acknowledged that further experiments were needed.** → Yazarlar ek deneylerin gerektiğini kabul etti. “Gereksizdi” ters anlam verir.
**The solution remained stable even though ambient temperature varied.** → Ortam sıcaklığı değişmesine rağmen çözelti kararlı kaldı. “Değiştiği için” yanlış mantık bağıdır.
**The absence of a detectable signal does not necessarily mean absence of the phenomenon.** → Saptanabilir sinyal yokluğu, olgunun mutlaka olmadığı anlamına gelmez. “Kesin olarak yoktur” çıkarılamaz.
Kısa Özet
Çeviride hedef, doğal ama kaynak metne sadık Türkçedir. Özne, yüklem, zaman, edilgenlik, bağlaç, miktar ve bilimsel kesinlik korunur. Although ≠ because; may ≠ must; most ≠ all; associated with ≠ causes; not necessarily ≠ definitely not. Uzun İngilizce cümleyi yedi anlam parçasına ayırıp her seçenekte eşleştir.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL İngilizce - Fen Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.