Konu Anlatımı / Ders Notu
YÖKDİL Sağlık Bilimleri – Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri Ders Notu
Önemli kelime karşılıkları, çeviri tuzakları, araştırma dili ve kısa çözüm kartları.
Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri — Ders Notu
Altın kural
Doğru çeviri, kaynağın öznesini, fiilini, zamanını, niceliğini, olumsuzluğunu, neden–sonuç bağını ve kanıt düzeyini aynı anda taşır. Türkçe sözcük dizimi değişebilir; anlam değişemez.
İfadenin Türkçe karşılığını koru
| Kaynak | Doğru karşılık | Yanlış anlam | | --- | --- | --- | | before | -den önce | -den sonra | | after | -den sonra | -den önce | | since last spring | geçen ilkbahardan beri | geçen ilkbahara kadar | | while / whereas | -ken / oysa / buna karşılık | çünkü | | although / despite | -e rağmen / -se de | bu nedenle | | because of | nedeniyle | buna rağmen | | so that | -mesi için / -sın diye | çünkü | | rather than annually | her yıl yerine | her yıl ek olarak | | provided that | şartıyla / olduğu sürece | olsa bile | | may / might | olabilir / -ebilir | kesinlikle olur | | would have been | olurdu | olmuştur | | should not | -mamalıdır | kesinlikle imkânsızdır | | no evidence | kanıt bulunmadı | etkisizlik kesin kanıtlandı | | most | çoğu | tamamı | | some | bazı | hiçbiri | | only a small number | yalnızca az sayıda | çok büyük çoğunluk | | fell by 15% | yüzde 15 azaldı | yüzde 15'e düştü | | fell to 15% | yüzde 15'e düştü | yüzde 15 azaldı | | remained elevated | yüksek kalmaya devam etti | yükselmeye başladı | | was excluded | çalışma dışı bırakıldı | kendi isteğiyle ayrıldı | | withdrew | ayrıldı / çekildi | araştırmaya kabul edildi |
Zaman ve kip kartları
**Simple past:** “The procedure was repeated.” = “İşlem tekrarlandı.”
**Present perfect + since:** “The hospital has provided care since June.” = “Hastane hazirandan beri bakım hizmeti sunuyor.”
**Past perfect:** “The patients had completed follow-up.” = “Hastalar izlemi tamamlamıştı.”
**Future:** “The findings will be published.” = “Bulgular yayımlanacak.”
**Conditional:** “If the records had been lost, the analysis would have changed.” = “Kayıtlar kaybolmuş olsaydı analiz değişirdi.”
**Inverted condition:** “Had the records been lost, ...” = “Kayıtlar kaybolmuş olsaydı ...”.
**Modal:** “The effect may be smaller.” = “Etki daha küçük olabilir”; “The effect was smaller” = “Etki daha küçüktü.”
**Negative modal:** “The results may not apply to children.” = “Sonuçlar çocuklara uygulanamayabilir.” Buradaki may not genellikle olasılık ifade eder.
Özne ve edilgenlik
- “Researchers enrolled patients” = “Araştırmacılar hastaları çalışmaya aldı.”
- “Patients were enrolled” = “Hastalar çalışmaya alındı.”
- “Patients withdrew” = “Hastalar çalışmadan ayrıldı.”
- “Patients were excluded” = “Hastalar çalışma dışı bırakıldı.”
- “Data were anonymised” = “Veriler anonimleştirildi.”
- “The samples were collected from clinics” = “Örnekler kliniklerden toplandı.”
Tıbbi ve bilimsel terim mini sözlük
| İngilizce | Türkçe | | --- | --- | | blood pressure | kan basıncı / tansiyon | | blood glucose | kan şekeri | | inflammation marker | iltihap göstergesi | | screening test | tarama testi | | adverse event | olumsuz olay | | adverse reaction | advers reaksiyon | | follow-up | izlem | | loss to follow-up | izlem kaybı | | mortality | ölüm oranı / ölümle ilgili ölçüt | | incidence | yeni olgu sıklığı | | prevalence | mevcut olgu sıklığı | | sensitivity | duyarlılık | | specificity | özgüllük | | false positive | yanlış pozitif | | bias | yanlılık | | confounding | karıştırıcı etki | | generalisability | genellenebilirlik | | confidence interval | güven aralığı | | external validation | dış doğrulama | | pooled estimate | birleştirilmiş tahmin | | non-inferiority | aşağı kalmama | | competing risks | rakip riskler | | surrogate marker | dolaylı gösterge |
Özellikle anlamı değiştiren ifadeler
**Association:** “A relationship was observed” gözlenen ilişkidir. Causation “neden olduğunun kanıtı” değildir.
**Statistical significance:** “Significant difference” istatistiksel olarak anlamlı fark olabilir. “Every patient benefited” sonucuna götürmez.
**Surrogate endpoint:** Biyobelirtecin iyileşmesi yaşam kalitesinde iyileşme kanıtı olmayabilir.
**Remained uncertain:** Belirsizliğini korudu; “çözüme kavuştu” değildir.
**Attenuated:** Zayıfladı; “tamamen ortadan kalktı” anlamını zorunlu olarak içermez.
**Pooled results:** Çalışmalardan birleştirilmiş sonuçlar; her çalışmanın aynı sonuç verdiğini söylemez.
**Residual confounding:** Düzeltme sonrası kalan karıştırıcı etki; bütün nedenlerin kontrol edildiğini kanıtlamaz.
**Patient-centred outcomes:** Hastanın sağlığı ve yaşamı açısından önemli sonuçlardır; yalnız laboratuvar değeri değildir.
Beş seçenekli soruda dört aşamalı eleme
- Özne–eylem eşleşmesi: Kim ne yaptı?
- Zaman–nicelik: Önce/sonra, yüzde değişim, most/all/some.
- Bağlaç–olumsuzluk: Neden/karşıtlık/koşul, not/no/without.
- Bilimsel kesinlik: May/might ile kesin olarak kanıtlandı ayrımı.
Kalan iki şık için İngilizce kökteki en küçük belirleyici sözcüğe dön; “only”, “not”, “after”, “rather than”, “whether” gibi sözcükler çoğu zaman ayrımı tek başına yapar.
Kısa çözümlü alıştırmalar
- “The test was repeated because the first result was inconsistent.” → “İlk sonuç tutarsız olduğu için test tekrarlandı.” Neden korunur.
- “Although the medicine was inexpensive, it was not widely available.” → “İlaç ucuz olmasına rağmen yaygın biçimde bulunmuyordu.” Ödünsellik korunur.
- “Only after consent was obtained were samples collected.” → “Örnekler ancak onam alındıktan sonra toplandı.” Zaman sınırı korunur.
- “The group improved by 12 percent.” → “Grupta yüzde 12 iyileşme görüldü.” Değişim miktarı korunur.
- “The rate fell to 12 percent.” → “Oran yüzde 12'ye düştü.” Son değer korunur.
- “The difference may not be clinically meaningful.” → “Fark klinik açıdan anlamlı olmayabilir.” Olasılık korunur.
- “The treatment was not designed to reduce mortality.” → “Tedavi ölüm oranını azaltmak amacıyla tasarlanmamıştı.” Amaç kapsamı korunur.
- “Neither group knew the treatment allocation.” → “İki gruptan hiçbiri tedavi atamasını bilmiyordu.” İkili olumsuzluk korunur.
Kısa Özet
Kaynak cümlenin bütün anlamı korunmalıdır: özne, edilgenlik, zaman, modal kip, nicelik, olumsuzluk, bağlaç, bilimsel ihtiyat. “May” kesinlik değildir; “fell by %15” ile “fell to %15” farklıdır; “not all” ile “none” aynı değildir. Çeviri sorularında tek bir küçük anlam kayması bile seçeneği yanlış kılar.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL İngilizce - Sağlık Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL İngilizce - Sağlık Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL İngilizce - Sağlık Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL İngilizce - Sağlık Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.