Konu Anlatımı / Ders Notu

YÖKDİL Sağlık Bilimleri – Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri Konu Anlatımı

İngilizce sağlık bilimleri cümlelerini anlam kaybı olmadan Türkçeye çevirme, kip, zaman, olumsuzluk ve bilimsel iddia teknikleri.

Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri — Konu Anlatımı

Bu derste ne öğreneceğiz?

YÖKDİL İngilizce – Sağlık Bilimleri sınavının İngilizceden Türkçeye çeviri sorularında verilen İngilizce cümlenin anlamını en doğru biçimde karşılayan Türkçe seçenek bulunur. Başarılı çeviri, kelimeleri tek tek Türkçeleştirmek değildir. **Özne, eylem, zaman, olumsuzluk, nicelik, karşılaştırma, neden-sonuç, koşul ve bilimsel belirsizlik** aynı anda korunmalıdır.

Beş seçenek genellikle benzer sağlık bilimi sözcüklerini içerir. Bazılarının Türkçesi akıcı görünse bile “önce”yi “sonra”ya, “bazı”yı “tümü”ne, “olabilir”i “kesinlikle olur”a çevirdiği için yanlıştır. Sorunun amacı tıp bilgisini ezberden sınamaktan çok İngilizce cümlenin kurduğu ilişkiyi doğru okumaktır.

**Temel ilke:** İyi Türkçe çeviri, İngilizce kaynakta olmayan yeni bilgi, nedensellik veya kesinlik eklemez. Kaynakta verilen bilgiyi de düşürmez.

1. Kaynak cümleyi anlam birimlerine ayırma

Bir İngilizce cümleyi şu sırayla çöz:

  1. **Özne:** Eylemi kim yapıyor? The nurse, the investigators, the treatment, the findings?
  2. **Ana fiil:** Eylem veya durum nedir? Reported, measured, was excluded, might have been biased?
  3. **Nesne / sonuç:** Ne ölçüldü, ne değişti, ne gözlendi?
  4. **Zaman:** Before, after, since, last week, during follow-up, by the time?
  5. **Mantıksal bağ:** Because, although, whereas, if, unless, so that, thereby?
  6. **Kapsam / kanıt:** Some, most, all, only, no, may, should, necessarily?

Örnek: “The research team repeated the analysis after the missing records had been reviewed.” Özne research team, eylem repeated, nesne analysis, zaman after, ön aşama records had been reviewed. Doğru Türkçe: “Eksik kayıtlar gözden geçirildikten sonra araştırma ekibi analizi tekrarladı.” “Önce tekrarlandı, sonra gözden geçirildi” zaman sırasını bozacaktır.

Başlangıçta sözcük sırası farklı görünse bile Türkçenin doğal dizimi kullanılabilir. İngilizce preposition yapısını birebir kopyalamak zorunlu değildir; anlamın korunması zorunludur.

2. Özne ve edilgen (passive) yapı

“The nurse checked the sample” aktif: “Hemşire numuneyi kontrol etti.”

“The sample was checked by the nurse” edilgen: “Numune hemşire tarafından kontrol edildi.”

“Patients were excluded” edilgen: “Hastalar çalışma dışı bırakıldı.” “Hastalar çalışmadan başkalarını çıkardı” özneyi tersine çevirir.

“The results were adjusted for age” istatistiksel bağlamda “Sonuçlarda yaşa göre düzeltme yapıldı” demektir; bireylerin yaşlarının değiştirildiği anlamına gelmez.

“The procedure had to be repeated” = “İşlemin tekrarlanması gerekiyordu.” Had to gereklilik, be repeated edilgenlik; fiili yalnız “tekrarlandı” diye çevirmek zorunluluğu düşürebilir.

“The records were anonymised” = “Kayıtlar anonimleştirildi.” Kayıtların yayımlanması veya silinmesiyle eşdeğer değildir.

3. İngilizce zaman ve görünüşün Türkçeye aktarılması

**Simple past:** “The symptoms improved after treatment.” → “Belirtiler tedaviden sonra iyileşti.” Belirli geçmiş olay.

**Simple present:** “Physicians recommend regular activity.” → “Hekimler düzenli aktivite önerir/öneriyor.” Genel uygulama.

**Present perfect + since:** “The clinic has offered screening since April.” → “Klinik nisandan beri tarama hizmeti sunuyor.” Geçmişte başlayıp hâlen süren eylem.

**Past perfect:** “The records had been reviewed before analysis began.” → “Analiz başlamadan önce kayıtlar gözden geçirilmişti.” İki geçmiş olayın önceliği.

**Future will:** “The authors will publish the results.” → “Yazarlar sonuçları yayımlayacak.” Zamanı geçmişe çevirmemelisin.

**Would have + V3:** “The response would have been higher.” → “Yanıt oranı daha yüksek olurdu.” Gerçekleşmemiş veya karşıolgusal bağlam.

**Had + subject + V3:** “Had reminders been sent, ...” → “Hatırlatmalar gönderilmiş olsaydı, ...”. Devrik üçüncü tip koşul.

**Only after / not until:** Başa alınmış sınırlayıcı zaman yapıları İngilizcede devrik ana cümle isteyebilir: “Only after the committee approved the plan were patients enrolled.” Türkçede doğal sıra: “Hastalar ancak kurul planı onayladıktan sonra çalışmaya alındı.”

İngilizce devrikliği Türkçede devrik sözcük dizimiyle taklit etmen gerekmez; **ancak** ya da **-den sonra** gibi sınırlayıcı anlam korunmalıdır.

4. Modal fiiller: kesinlik ve gereklilik

| İngilizce | Tipik Türkçe | Uyarı | | --- | --- | --- | | may / might | -ebilir, olabilir | Kesin kanıt değildir | | can | -ebilir, yapabilir | Bağlama göre kapasite veya olasılık | | could | -ebilir/-ebilirdi | Zaman ve olasılık bağlamına bak | | should | -meli/-malı | Öneri veya beklenen davranış | | must / have to | zorunda, gerekir | Güçlü gereklilik | | would have | olurdu / yapmış olurdu | Karşıolgusal bağlama duyarlı | | may not | olmayabilir / -meyebilir | Genellikle belirsizlik, her zaman yasak değil | | cannot | -emez / mümkün değildir | Olanaksızlık ya da kanıt yetersizliği | | is likely to | olasıdır / büyük olasılıkla | Kesinlik ifade etmez | | is unlikely to | olası değildir / düşük olasılıkla | “Kesinlikle olmaz” değildir |

“The findings may not apply to children.” = “Bulgular çocuklar için geçerli olmayabilir.” Doğru. “Bulgular çocuklar için kesinlikle geçersizdir.” modal belirsizliğini yok eder.

“Should not automatically be interpreted” = “otomatik olarak ... şeklinde yorumlanmamalıdır”; “yorumlanamaz” bazen kaynakta olmayan daha katı bir yasak anlamı taşıyabilir.

“Might have been biased” = “yanlılık içermiş olabilir.” Bu yapı gerçekleşmiş bir yanlılığın kanıtlandığı anlamına gelmez.

5. Olumsuzluk ve kapsam

**No:** “No evidence was found” = “Kanıt bulunamadı.” Ancak “kanıt bulunmadı” ile “etki kesin yoktur” aynı değildir.

**Not all:** “Not all participants improved” = “Katılımcıların hepsi iyileşmedi” veya “Her katılımcı iyileşmedi”. “Hiçbir katılımcı iyileşmedi” değildir.

**Neither ... nor:** “Neither the patients nor the nurses knew the allocation.” → “Ne hastalar ne de hemşireler atamayı biliyordu.” Olumsuzluk iki grubu da kapsar.

**Only a few:** “Only a small number withdrew” = “Yalnızca az sayıda kişi ayrıldı.” “Çoğu ayrıldı” ve “hiç kimse ayrılmadı” farklıdır.

**Without:** “Participants completed the form without assistance” = “Katılımcılar formu yardım almadan doldurdu.” “Yardımla” ters anlamdır.

**Regardless of whether:** “The events were reported regardless of whether they were judged related to treatment.” = “Tedaviyle ilişkili görülüp görülmediklerine bakılmaksızın olaylar bildirildi.” “Yalnız ilişkili bulunanlar” kapsamı daraltır.

**Did not necessarily:** “The trend did not necessarily indicate causation” = “Eğilim mutlaka nedensellik göstermiyordu.” “Kesinlikle nedensellik yoktu” anlamı değildir.

6. Karşıtlık ve mantık bağlaçları

**Although / even though:** “-mesine rağmen”, “-se de”. “Although the test was accurate, it was expensive.” = “Test doğru sonuçlar verse de pahalıydı.”

**Despite / in spite of:** İsim ya da -ing alır. “Despite an improvement in symptoms” = “Belirtilerde iyileşmeye rağmen”. “Because of an improvement” gerekçe kurar, karşıtlık kurmaz.

**Whereas / while:** Karşılaştırma. “Cases increased, whereas deaths remained stable.” = “Olgular artarken ölümler sabit kaldı.”

**However / nevertheless:** “ancak”, “bununla birlikte”, “yine de”, “buna rağmen”. Cümleler arası yön farkını korumalıdır.

**Because / because of:** “-dığı için”, “nedeniyle”. Kaynakta sebep varsa Türkçede sonuç yerine koşul gibi aktarılmamalıdır.

**Since:** Bağlama göre “-den beri” (zaman) veya “-dığı için” (neden). “Since last spring” açık zaman; “Since the sample was small” gerekçe.

**So that:** “-mesi için”, “-sın diye”. Olumsuz amaç: “so that identities could not be traced” = “kimlikler belirlenemesin diye”.

**In order to / to prevent:** Amaç: “korumak için”, “önlemek amacıyla”.

**Rather than:** “-den ziyade”, “-in yerine”. “Every two years rather than annually” = “her yıl yerine iki yılda bir”; sıralamayı tersine çevirme.

**Provided that / as long as:** “şartıyla”, “-dığı sürece”. “Provided that effective treatment is available” = “etkili tedavi mevcut olduğu sürece”.

**If:** Koşul. “If missing data were related to prognosis” = “Eksik veriler prognozla ilişkiliyse”.

**Insofar as:** “-dığı ölçüde”, “-dığından dolayı ... bakımından”; ifadenin hangi kapsamda geçerli olduğunu sınırlar.

**Thereby:** Sonuç veya araç: “... thereby reducing delays” = “... böylece gecikmeleri azaltarak”.

7. Yüzde, sayı ve niceliğin çevrilmesi

**Increased by 15 percent:** “Yüzde 15 arttı.” Değişim miktarı.

**Increased to 15 percent:** “Yüzde 15'e yükseldi.” Ulaşılan son değer.

**Fell by 15 percent:** “Yüzde 15 azaldı.” Bu ifade, kalan oranın yüzde 15 olduğunu söylemez.

**One in five:** “Her beş kişiden biri.” Beşte bir anlamını koru.

**More than / fewer than:** “-den fazla / -den az”. “At least / at most” sırasıyla “en az / en fazla”.

**Most / several / some / all:** “Çoğu / birkaç / bazı / tümü”. Most, all demek değildir; several sayısal belirsizlik taşır.

**Rates vs numbers:** “The death rate remained stable” = “Ölüm oranı sabit kaldı.” “Ölüm sayısı sabit kaldı” aynı değildir.

**Lower / higher risk:** “Daha düşük / yüksek risk”; kesin olay sıklığı veya herkesin hastalanması sonucu çıkarılamaz.

**Rural vs urban:** Kırsal ile kentseli, primary care ile tertiary hospital terimlerini ters çevirmek öznenin hedef bağlamını değiştirir.

8. Sağlık bilimlerinde terimlerin doğru karşılıkları

| İngilizce | Türkçe | | --- | --- | | participant | katılımcı | | eligibility criteria | katılım için uygunluk ölçütleri | | informed consent | bilgilendirilmiş onam | | adverse event | olumsuz olay | | adverse drug reaction | advers ilaç reaksiyonu | | follow-up / loss to follow-up | izlem / izlem kaybı | | screening | tarama | | diagnosis | tanı | | prognosis | hastalığın öngörülen seyri | | incidence | yeni olgu sıklığı / insidans | | prevalence | belirli zamanda mevcut olgu sıklığı / prevalans | | sensitivity | duyarlılık | | specificity | özgüllük | | false positive | yanlış pozitif | | false negative | yanlış negatif | | baseline | başlangıç ölçümü / başlangıç dönemi | | intervention | müdahale | | control group | kontrol grubu | | treatment allocation | tedavi ataması | | allocation concealment | atamanın gizlenmesi | | randomisation | rastgele atama | | confounder / residual confounding | karıştırıcı etken / kalan karıştırıcı etki | | observational study | gözlemsel çalışma | | clinical trial | klinik deneme | | statistical significance | istatistiksel anlamlılık | | clinical relevance | klinik açıdan önem | | confidence interval | güven aralığı | | generalisability | genellenebilirlik | | external validation | dış doğrulama | | heterogeneity | heterojenlik / farklılaşma | | pooled estimate | birleştirilmiş tahmin | | non-inferiority | aşağı kalmama / önceden belirlenen marjdan kötü olmama | | surrogate marker | dolaylı gösterge / biyobelirteç türü | | patient-centred outcomes | hasta açısından önemli sonuçlar | | cumulative incidence | kümülatif insidans | | competing risks | rakip riskler | | attributable to | -den kaynaklanan / -e atfedilen | | secular trends | dönemsel uzun vadeli eğilimler | | attenuated | zayıflamış |

Terim karşılığını bağlama göre seç. “Sensitivity” günlük dilde hassasiyet olabilir; tanısal testte çoğu zaman “duyarlılık” daha yerindedir. “Specificity” yalnız “özellik” değil “özgüllük” olabilir. “Controls” çalışmadaki kontrol grubu üyeleriyse “denetimler” olarak çevrilmez.

9. Bilimsel yorumun gücü ve kanıt sınırı

**Association / causation:** “The analysis revealed an association” = “Analiz bir ilişki gösterdi.” “Maruziyetin hastalığa kesin neden olduğu kanıtlandı” değildir.

**Residual confounding:** Bazı ölçülemeyen veya yeterince kontrol edilemeyen etkenler bulunabilir. “Causal interpretation remained uncertain because of residual confounding” = “Kalan karıştırıcı etkiler nedeniyle nedensel yorum belirsizliğini korudu.”

**Statistical significance:** Anlamlı bir ilişki, etkinin hasta bakımından mutlaka büyük olduğu anlamına gelmez.

**Non-inferiority:** Yeni yöntemin önceden seçilen marjdan daha kötü olmadığının test edilmesi; “daha üstün” veya “tamamen aynı” değildir.

**Surrogate markers:** Belirteç değişimi, yaşam kalitesinde veya sağkalımda kesin iyileşme göstergesi değildir. Bu nedenle “no evidence was found” ifadesini “kesin etki yok” diye büyütme.

**External validity:** Üçüncü basamak hastane örnekleminden birinci basamağa genelleme sınırlı olabilir. “Limited generalisability” genellemenin kesinlikle imkânsız olduğunu söylemeyebilir.

**Predictive models:** İç testte iyi performans dış doğrulama ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

**Differential missingness:** İzlem kaybı gruplar arasında eşit değilse tahminler yanlılık içerebilir; “might have been biased” şartlı olasılıktır.

**Confidence interval:** Bir güven aralığı hem küçük faydayı hem önemli zararı kapsıyorsa sonuç kesin olmayabilir; seçeneğin yalnız olumlu ihtimali koruması yanlıştır.

10. Relative clause ve uzun isim grupları

“Patients who received counselling” = “Danışmanlık alan hastalar”. Who yan cümleyle kişi grubunu sınırlar.

“Participants whose outcomes were missing” = “Sonuç verileri eksik olan katılımcılar”. Whose aitlik ilişkisini gösterir.

“The proportion of patients who missed appointments” = “Randevusuna gelmeyen hastaların oranı”. Ana isim **proportion** olduğu için tüm yargının öznesi oran olur.

“The findings obtained after adjustment” = “Düzeltmeden sonra elde edilen bulgular”. Obtained V3 burada edilgen kısaltılmış yan cümledir.

“A model that was trained on one dataset” = “Tek bir veri kümesiyle eğitilmiş model”. Cümlenin farklı noktalarında görülen that ifadeleri gösterme zamiri ya da yan cümle bağlayıcısı olabilir.

“Those who completed follow-up” = “İzlemi tamamlayanlar”. Those bu bağlamda tek başına “şunlar” değil, insanlar grubudur.

**Uzun isim grubunun merkezini bul:** “The estimated effect of the intervention after adjustment” ifadesinde merkez “effect”tir; çevresindeki sıfat ve tamlamalar etkiyi sınırlar.

11. Koşullu ve devrik cümleleri doğru okuyalım

“If the participants had received reminders, the response rate would have been higher.” → “Katılımcılar hatırlatma almış olsaydı yanıt oranı daha yüksek olurdu.”

“Had the participants received reminders, the response rate would have been higher.” → Aynı karşıolgusal anlam; “had” burada sahip olmak değil yardımcı fiildir.

“If loss to follow-up was related to severity, the estimates might have been biased.” → “İzlem kaybı şiddetle ilişkiliyse tahminler yanlılık içermiş olabilir.” Bir koşul ve ihtimal vardır, gerçekleşme kanıtı yoktur.

“Only after the review was complete did the investigators start the analysis.” → “Araştırmacılar ancak inceleme tamamlandıktan sonra analize başladı.” İngilizce did devrikliği Türkçede ek söz dizimi gerektirmez; only anlamı “ancak”la korunur.

“No matter how convincing the preliminary result seemed, replication was necessary.” → “Ön sonuç ne kadar ikna edici görünse de yeniden doğrulama gerekliydi.”

“Not until the committee had approved the protocol were participants enrolled.” → “Katılımcılar ancak kurul protokolü onayladıktan sonra kaydedildi.”

12. Beş seçenek arasında çeldiricileri ayırma

**Birinci çeldirici — ters zaman:** before → sonra, after → önce, since → kadar.

**İkinci çeldirici — ters yön:** increased → azaldı, higher → daha düşük, improved → kötüleşti.

**Üçüncü çeldirici — kapsam kayması:** some → hepsi, most → yalnızca birkaçı, not all → hiçbiri.

**Dördüncü çeldirici — gereksiz kesinlik:** may → kesinlikle, association → kanıtlanmış neden.

**Beşinci çeldirici — özne değişimi:** patients → physicians, samples collected from hospitals → hospitals collected samples.

**Altıncı çeldirici — bilimsel terim kayması:** incidence → prevalence, sensitivity → specificity, mortality → morbidity.

**Yedinci çeldirici — neden/sonuç tersliği:** due to the storm → fırtınaya rağmen; to prevent → artırmak için.

**Sekizinci çeldirici — eksik bölüm:** “regardless of whether” koşulsuzluğu veya “only after” zaman sınırını çeviriden silmek.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

  1. Kaynaktaki özneyi, ana fiili ve varsa edilgenliği işaretle.
  2. Zaman zarflarını belirle: before, after, since, during, last week.
  3. Olasılık ve zorunluluk sözcüklerini ayır: may, might, should, had to, cannot.
  4. Bağlaç ilişkisini tanı: because neden, although karşıtlık, provided that koşul, thereby sonuç.
  5. Sayı ve kapsamı not et: 15 percent, most, only, no, not all.
  6. Seçenekleri önce ters anlam, sonra kapsam ve bilimsel kesinlik bakımından ele.
  7. Son iki şık kaldığında farkı oluşturan tek sözcüğü kaynaktaki karşılığıyla karşılaştır.

Bir şık tamamen doğal Türkçe olabilir ama kaynakta “before” geçen yeri “sonra” diyorsa kesin yanlıştır. Ayrıca seçenek çevirisi kaynaktan daha akıcı olsa bile ilave iddia üretmemelidir.

Sık Karıştırılan Noktalar

  • “Fell by %15” azalma miktarıdır; “fell to %15” varılan orandır.
  • “Was not designed to determine” araştırma amaç kapsamına ilişkindir; “bulgular yanlışlandı” demek değildir.
  • “May not apply” geçerli olmayabilir; “cannot apply” daha kesin olumsuzluktur.
  • “No evidence was found” kanıt bulunamadı; “there was evidence of no effect” farklı bir önermedir.
  • “Not all patients improved” bazı hastalar iyileşmedi; “none improved” hiç kimse iyileşmedi.
  • “Were excluded” çalışma dışı bırakıldı; “withdrew” kendileri ayrıldı.
  • “Remained elevated” yüksek kalmaya devam etti; “became elevated” yükseldi farklıdır.
  • “Attenuated but persisted” zayıfladı ama sürdü; “eliminated” yok edildi demek değildir.
  • “Competing risks” rakip risklerdir; hastalar arasında rekabet anlamına gelmez.
  • “Non-inferiority” aşağı kalmama, “superiority” üstünlük, “equivalence” eşdeğerliktir.
  • “Concealed allocation” atama bilgisinin gizlenmesi; “anonymised records” kimliksizleştirilmiş kayıtlardır.

Konu Özeti

İngilizceden Türkçeye çeviride başarı, **kaynak cümlenin tüm anlam koşullarını** korumaya bağlıdır. Özne, edilgenlik, zaman, nicelik, olumsuzluk, bağlaç ve modal kipler kontrol edilir. Akademik ve tıbbi terimlerin doğru karşılıklarını bilmek gerekir; fakat doğru karşılık tek başına yeterli değildir. Bilimsel ilişkiden kesin nedensellik çıkarmayan, bulguyu büyütmeyen ve araştırma sınırlılığını koruyan şık seçilir.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

  1. Uzun İngilizce cümleyi özne–fiil–nesne–zaman–bağlaç birimlerine ayırabilmelisin.
  2. Edilgen yapının öznesini ve eylemin yönünü Türkçede koruyabilmelisin.
  3. May/might/could ile will/must arasındaki kesinlik farkını aktarabilmelisin.
  4. Because/although/despite/whereas/provided that bağlaçlarını ayırt edebilmelisin.
  5. Fell by/fell to, most/all, not all/none gibi nicelik ve kapsam farklarını koruyabilmelisin.
  6. Had + subject + V3 ve would have + V3 karşıolgusal koşullarını yorumlayabilmelisin.
  7. Klinik araştırmadaki association/causation, incidence/prevalence, sensitivity/specificity ayrımını koruyabilmelisin.
  8. Beş Türkçe seçenek içinde kaynakla uyuşmayan tek kelimeyi saptayıp çeldiriciyi eleyebilmelisin.

17. Sorulardan Çözümlü Çeviri Alıştırmaları

Aşağıdaki örnekler soru paketinin farklı düzeylerini temsil eder. Önce kaynak cümleyi kendin çevir; ardından doğru Türkçe karşılık ve belirleyici ipucunu oku.

Örnek 01

**İngilizce:** The nurse checked the patient's temperature before administering the vaccine. **Türkçe:** Hemşire, aşıyı uygulamadan önce hastanın ateşini ölçtü. **Neden:** Before administering önce zaman sırası, the nurse ise hemşire öznesidir. Temperature ateşin ölçülmesidir; tansiyon veya düşürme değildir.

Örnek 02

**İngilizce:** The clinic has offered free screening tests since last spring. **Türkçe:** Klinik, geçen ilkbahardan beri ücretsiz tarama testleri sunuyor. **Neden:** Has offered ... since geçen ilkbaharda başlayan ve süren faaliyettir. Since ifadesi -den beri olarak çevrilir; kadar veya gelecek değildir.

Örnek 03

**İngilizce:** Most participants completed the questionnaire without assistance. **Türkçe:** Katılımcıların çoğu anketi yardım almadan tamamladı. **Neden:** Most çoğunluk, all tamamı değildir. Without assistance yardım almadan anlamına gelir; yardım alarak seçeneği anlamı tersine çevirir.

Örnek 04

**İngilizce:** The researchers collected samples from three different hospitals. **Türkçe:** Araştırmacılar üç farklı hastaneden numune topladı. **Neden:** Collected from kaynak yerini belirtir. Three different hospitals üç ayrı hastanedir; aynı hastaneden üç örnek değildir.

Örnek 05

**İngilizce:** The medicine should be stored at temperatures below 25 degrees Celsius. **Türkçe:** İlaç, 25 santigrat derecenin altındaki sıcaklıklarda saklanmalıdır. **Neden:** Should be stored saklanmalıdır anlamında gereklilik bildiren edilgendir. Below altındaki demektir; üzeri ya da kullanım değildir.

Örnek 07

**İngilizce:** The survey did not include children younger than five years of age. **Türkçe:** Araştırma anketi beş yaşından küçük çocukları kapsamıyordu. **Neden:** Did not include olumsuz kapsama, younger than five ise beş yaşından küçük anlamındadır. Yaş ile izlem süresi karıştırılmamalıdır.

Örnek 10

**İngilizce:** Participants were asked to report any side effects immediately. **Türkçe:** Katılımcılardan herhangi bir yan etkiyi derhal bildirmeleri istendi. **Neden:** Were asked to report edilgen istenme yapısıdır; immediately derhal, any side effects ise herhangi bir yan etki anlamındadır.

Örnek 14

**İngilizce:** There was no significant difference between the groups at baseline. **Türkçe:** Başlangıçta gruplar arasında anlamlı bir fark yoktu. **Neden:** There was no significant difference anlamlı fark yoktu; at baseline başlangıçta demektir. Farkın anlamlı olmaması tüm değerlerin eşitliği değildir.

Örnek 18

**İngilizce:** The researchers will publish their findings after peer review. **Türkçe:** Araştırmacılar, bulgularını hakem değerlendirmesinden sonra yayımlayacak. **Neden:** Will publish gelecek zaman, after peer review hakem değerlendirmesinden sonra demektir. Yayımlamak ile geri çekmek farklıdır.

Örnek 20

**İngilizce:** The nurse explained how to use the inhaler correctly. **Türkçe:** Hemşire, inhalerin doğru şekilde nasıl kullanılacağını açıkladı. **Neden:** Explained how to use kullanım yöntemini açıklamaktır; how to produce üretim, who explained öznesini tersine çevirmez.

Örnek 21

**İngilizce:** Although the new test was highly accurate, it was too expensive for widespread use. **Türkçe:** Yeni test son derece doğru sonuçlar verse de yaygın kullanım için fazla pahalıydı. **Neden:** Although bir ödünsellik kurar; highly accurate yüksek doğruluk, too expensive for widespread use yaygın kullanım için aşırı maliyettir.

Örnek 22

**İngilizce:** The proportion of patients who missed appointments fell by 15 percent after reminders were introduced. **Türkçe:** Hatırlatmalar uygulamaya konulduktan sonra randevusuna gelmeyen hastaların oranı yüzde 15 azaldı. **Neden:** Fell by 15 percent yüzde 15 oranında azaldı demektir; fell to 15 percent ya da yalnız yüzde 15 kişi kalması değildir.

Örnek 23

**İngilizce:** Because the study followed only adults, its findings may not apply to children. **Türkçe:** Çalışmada yalnızca yetişkinler izlendiği için bulgular çocuklar için geçerli olmayabilir. **Neden:** Because nedeni, may not apply ise kesin hüküm değil uygulanamayabilir olasılığını belirtir. Yetişkin ve çocuk kapsamı korunur.

Örnek 25

**İngilizce:** The risk of infection was higher among people exposed to contaminated drinking water. **Türkçe:** Kirlenmiş içme suyuna maruz kalan kişiler arasında enfeksiyon riski daha yüksekti. **Neden:** Among exposed people maruziyeti olan kişiler arasında demektir. Higher risk daha yüksek risktir; herkeste hastalık oluştuğu kanıtı değildir.

Örnek 29

**İngilizce:** Only a small number of participants withdrew from the trial because of adverse events. **Türkçe:** Olumsuz olaylar nedeniyle denemeden ayrılan katılımcıların sayısı azdı. **Neden:** Only a small number az sayıda kişi, withdrew ayrıldı, because of adverse events olumsuz olaylar nedeniyle demektir.

Örnek 30

**İngilizce:** The association weakened but did not disappear after controlling for body mass index. **Türkçe:** Vücut kitle indeksi için düzeltme yapıldıktan sonra ilişki zayıfladı ancak ortadan kalkmadı. **Neden:** Weakened but did not disappear zayıflama fakat kaybolmama karşıtlığıdır. Controlling for değişken için istatistiksel düzeltmedir.

Örnek 31

**İngilizce:** Neither the nurses nor the patients knew which treatment each participant received. **Türkçe:** Ne hemşireler ne de hastalar her katılımcının hangi tedaviyi aldığını biliyordu. **Neden:** Neither ... nor iki grubu da olumsuzlar. Kimin hangi tedaviyi aldığının bilinmemesi, tedavilerin sonuçlarını ölçmeme değildir.

Örnek 33

**İngilizce:** Patient records were anonymised so that identities could not be traced through the published data. **Türkçe:** Hastaların kimlikleri yayımlanan veriler üzerinden belirlenemesin diye kayıtlar anonimleştirildi. **Neden:** So that ... could not be traced olumsuz amaçtır; kimliklerin belirlenememesi hedeflenir. Published data yayımlanan verilerdir.

Örnek 34

**İngilizce:** Under the study protocol, low-risk adults were screened every two years rather than annually. **Türkçe:** Çalışma protokolüne göre düşük riskli yetişkinlere her yıl yerine iki yılda bir tarama yapıldı. **Neden:** Every two years iki yılda bir, annually yılda bir, rather than ise yerine anlamındadır. Low-risk düşük risklidir.

Örnek 35

**İngilizce:** Levels of inflammatory markers remained elevated despite an improvement in symptoms. **Türkçe:** Belirtilerde iyileşme olmasına rağmen iltihap göstergelerinin düzeyleri yüksek kalmaya devam etti. **Neden:** Remained elevated yüksek kalmayı, despite ... improvement ise iyileşmeye rağmen beklenmedik sürekliliği anlatır.

Örnek 41

**İngilizce:** Although the adjusted analysis revealed a statistically significant association, a causal interpretation remained uncertain because of residual confounding. **Türkçe:** Düzeltilmiş analiz istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki ortaya koysa da geriye kalan karıştırıcı etkiler nedeniyle nedensel yorum belirsizliğini korudu. **Neden:** Although karşıtlığı, statistically significant association ilişkiyi, residual confounding ise nedensellik yorumunun belirsiz kalmasını gerektirir.

Örnek 43

**İngilizce:** Had the allocation sequence been predictable, selection bias might have compromised the results. **Türkçe:** Atama sırası önceden tahmin edilebilir olsaydı seçilim yanlılığı sonuçların güvenilirliğini zedelemiş olabilirdi. **Neden:** Had ... been koşullu devrik past perfect, might have compromised ise kesinlik değil gerçekleşebilirdi olasılığıdır.

Örnek 46

**İngilizce:** Despite greater sensitivity, lowering the diagnostic threshold led to more false-positive referrals. **Türkçe:** Daha yüksek duyarlılığa rağmen tanısal eşiğin düşürülmesi daha fazla yanlış pozitif sevke yol açtı. **Neden:** Despite ... sensitivity karşıtlık, lowering threshold eşik düşürme, more false-positive referrals yanlış pozitif sevklerin artışıdır.

Örnek 50

**İngilizce:** Only after the ethics board approved the amendment were additional participants enrolled. **Türkçe:** Ancak etik kurul değişikliği onayladıktan sonra yeni katılımcılar çalışmaya alındı. **Neden:** Only after sınırlayıcı zaman, were ... enrolled edilgen ana cümledir; yeni kayıt onaydan sonra yapılmıştır.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Ders Notu

YÖKDİL Sağlık Bilimleri – Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri Ders Notu

Ünitenin düzenli ve kısa özetini incele.

Ders Notunu Aç
Hızlı Tekrar

YÖKDİL Sağlık Bilimleri – Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

YÖKDİL İngilizce - Sağlık Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

YÖKDİL İngilizce - Sağlık Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

YÖKDİL İngilizce - Sağlık Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

YÖKDİL İngilizce - Sağlık Bilimleri Yabancı Dilden Türkçeye Çeviri - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz