Ekosistemin Bileşenleri Ders Notu

Ekoloji ve Ekosistem

Ekoloji: Canlıların birbirleri ve çevreleriyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır.

Ekosistem: Belirli bir bölgedeki canlı topluluklarının tamamı ile etkileşim hâlinde oldukları cansız çevredir.

Ekosistemin Bileşenleri

Cansız (abiyotik):

• İklim
• Işık
• Sıcaklık
• Su
• pH
• Toprak

Canlı (biyotik):

• Üreticiler
• Tüketiciler
• Ayrıştırıcılar

İklim

Uzun yıllar hüküm süren hava koşullarının ortalamasıdır.

İklimi etkileyen unsurlar:

• Işık
• Sıcaklık
• Yağış
• Rüzgâr
• Nem

İklim canlıların dağılışını ve etkinliklerini belirler.

Işık

• Fotosentez için önemlidir.
• Işık şiddeti, dalga boyu ve süresi canlıları etkiler.
• Gün uzunluğu çiçeklenme, göç, kış uykusu ve üreme dönemlerini etkileyebilir.

Sıcaklık

• Metabolik faaliyetleri etkiler.
• Protein ve enzim etkinliği sıcaklıkla ilişkilidir.
• Canlılar yaşadıkları sıcaklık koşullarına uyum sağlayabilir.

Su

• Canlıların dağılışını ve sayısını etkiler.
• Madde taşınması, sindirim, fotosentez, boşaltım, solunum, sıcaklık ayarı ve enzim çalışması için gereklidir.
• Kurak ortamlarda sınırlayıcı olabilir.

Toprak

• Birçok canlı için yaşam alanıdır.
• Bitkiler topraktan su ve mineral alır.
• Organik maddeler, inorganik maddeler, su ve hava içerir.
• Organik kısmında humus ve çürüyen maddeler; inorganik kısmında mineraller bulunur.

pH

• Her canlı için uygun bir pH değeri vardır.
• Kirlilik, tarımsal atık, kanalizasyon atığı ve asit yağmurları pH değişikliğine neden olabilir.
• pH değişimi sucul ve karasal canlıları olumsuz etkileyebilir.

Üreticiler

• Ototroftur.
• Fotosentez veya kemosentezle besin üretir.
• Bitkiler, algler, siyanobakteriler, bazı bakteri ve arkeler örnektir.

Tüketiciler

• Heterotroftur.
• Besinlerini dış ortamdan hazır alır.
• Dağ keçisi ve kızıl tilki örnek verilebilir.

Ayrıştırıcılar

• Saprotrof heterotroftur.
• Bakteri ve mantarlar örnektir.
• Organik maddeleri inorganik maddelere dönüştürür.
• Madde sürekliliğine katkı sağlar.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Ekosistem = biyotik + abiyotik.
• Tüm bakteriler ayrıştırıcı değildir; bazıları üretici olabilir.
• Ayrıştırıcılar heterotroftur.
• Işık yalnız fotosentezi değil davranışları da etkileyebilir.
• Su kurak ortamlarda sınırlayıcı olabilir.
• Toprak hem cansız bileşendir hem birçok canlı için yaşam alanıdır.

Kısa Özet

Ekosistem, canlı ve cansız bileşenlerin oluşturduğu bir bütündür. Cansız bileşenler canlıların yaşam koşullarını belirler. Canlı bileşenler üretici, tüketici ve ayrıştırıcılardan oluşur. Bileşenlerin etkileşimi ekosistemin devamlılığı için gereklidir.