Sindirim Ders Notu

Sindirim

Büyük moleküllü besinlerin hücre zarından geçebilecek yapı taşlarına ayrılmasıdır.

Mekanik Sindirim

Besinlerin fiziksel olarak küçük parçalara ayrılmasıdır.

• Enzim kullanılmaz.
• Çiğneme
• Mide kaslarının ezmesi
• Safranın yağları damlacıklara ayırması

Kimyasal Sindirim

Büyük moleküllerin hidrolizle yapı taşlarına ayrılmasıdır.

• Su gerekir.
• Enzim gerekir.

Sonuç:

• Karbohidrat → monosakkarit
• Yağ → gliserol + yağ asitleri
• Protein → amino asit

Hücre İçi Sindirim

• Besin endositozla alınır.
• Besin kofulu oluşur.
• Lizozomla birleşir.
• Enzimler besini parçalar.
• Yapı taşları sitoplazmaya geçer.
• Atıklar ekzositozla atılır.

Örnek:

• Akyuvar
• Kupffer hücresi
• Amip
• Öglena
• Sünger

Hücre Dışı Sindirim

• Enzim hücre dışına salgılanır.
• Besin hücre dışında parçalanır.
• Küçük moleküller aktif/pasif taşımayla hücre içine alınır.
• Çoğu hayvanda yaygındır.

Kuşlarda Sindirim

• Diş yok, gaga var.
• Kursak: depolama ve yumuşatma
• Bezli mide: asit + enzim, kimyasal sindirim
• Taşlık: mekanik sindirim
• Kloak: sindirim, üreme ve boşaltım sistemlerinin ortak açıklığı

Diş Adaptasyonları

Etçil:

• Sivri köpek dişleri
• Keskin kesici dişler
• Tırtıklı azı dişleri

Otçul:

• Geniş öğütücü azı dişleri
• Bazı türlerde köpek dişi olmayabilir

Hepçil:

• Kesici, köpek, azı ve büyük azı dişleri

Geviş Getirenler

İnek midesi:

1. İşkembe
2. Börkenek
3. Kırkbayır
4. Şirden

İşkembe-börkenek: mikroorganizma yardımıyla selüloz sindirimi Kırkbayır: suyun büyük kısmının uzaklaştırılması Şirden: ineğin kendi enzimleriyle sindirimin sürmesi

Bağırsak Uzunluğu

• Otçul/hepçil → daha uzun
• Etçil → daha kısa
• Bitkisel besinlerde selüloz bulunduğu için daha uzun süre ve daha geniş emilim yüzeyi yararlıdır.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Safra ile yağların parçalanması mekaniktir.
• Kimyasal sindirim hidrolizdir.
• Taşlık mekanik sindirim yapar.
• Selülozu otçulun kendi enzimi değil, bazı durumlarda mikroorganizmalar sindirir.
• Hücre içi ve hücre dışı sindirim birbirinden farklıdır.

Kısa Özet

Sindirim, büyük besinlerin yapı taşlarına ayrılmasıdır. Mekanik sindirim fiziksel, kimyasal sindirim enzimli-hidroliz temellidir. Canlıların diş, mide ve bağırsak yapıları beslenme biçimine göre farklılaşır.