Fransız İhtilali’nin Devlet ve Toplum Hayatına Etkileri Ders Notu

Fransız İhtilali’nin Devlet ve Toplum Hayatında Meydana Getirdiği Değişim Ders Notu

Bilim Devrimi ve Aydınlanma

Bilim Devrimi, XVI-XVII. yüzyıllarda gözlem, deney ve matematiğe dayalı bilim anlayışının gelişmesidir.

Önemli isimler:

• Copernicus: Güneş merkezli teori.
• Kepler: Gezegen hareketleri.
• Galileo: Teleskop gözlemleri.
• Bacon: Deneysellik.
• Descartes: Şüphecilik.
• Newton: Evrensel çekim.

Aydınlanma, akıl ve bireyi ön plana çıkardı.

Hobbes:

• Güçlü monarşi.

Locke:

• Yaşam, özgürlük, mülkiyet.
• Halkın rızası.
• Yönetimin değiştirilebilmesi.

Montesquieu:

• Güçler ayrılığı.

Rousseau:

• Toplum sözleşmesi.
• Eşitlik.
• Halk egemenliği.

Beccaria:

• İşkence karşıtlığı.
• Adil yargılama.
• Ceza hukuku reformu.

Amerikan Bağımsızlığı

İngiliz kolonileri öz yönetim tecrübesine sahipti.

İngiltere’nin Yedi Yıl Savaşları sonrası getirdiği vergiler tepki doğurdu.

Önemli gelişmeler:

• 1764 Şeker Yasası.
• 1765 Damga Yasası.
• 1770 Boston Katliamı.
• 1773 Boston Çay Partisi.
• 1774 I. Kıta Kongresi.
• 1775 Lexington ve Concord.
• 1776 Bağımsızlık Bildirgesi.
• 1777 Saratoga.
• 1781 Yorktown.
• 1783 Paris Antlaşması.

ABD Anayasası 1787’de kabul edildi.

Amerikan bağımsızlığı Aydınlanma fikirlerinin uygulanabilir olduğunu göstererek Fransız İhtilali’ne ilham verdi.

Fransız İhtilali’nin Nedenleri

Ekonomik:

• Uzun savaşlar.
• Devlet borçları.
• Versailles harcamaları.
• Amerikan kolonilerine yardım.
• Kuraklık ve tahıl kıtlığı.
• Ekmek fiyatlarının artması.
• Ağır vergiler.

Toplumsal:

• Ruhban ve soylu ayrıcalıkları.
• Üçüncü sınıfın ağır vergi yükü.
• Burjuvazinin siyasi güç talebi.
• Köylü ve işçilerin ekonomik sıkıntıları.

Düşünsel:

• Aydınlanma.
• Amerikan Bağımsızlığı.
• Ansiklopedist Hareket.

Fransa’daki Sosyal Sınıflar

Birinci sınıf:

• Ruhban.

İkinci sınıf:

• Soylular.

Üçüncü sınıf:

• Nüfusun yaklaşık %97’si.
• Burjuvalar.
• Köylüler.
• Zanaatkârlar.
• İşçiler.

İhtilalin Başlaması

5 Mayıs 1789:

• États-Généraux toplandı.

14 Temmuz 1789:

• Bastille Baskını.

4 Ağustos 1789:

• Feodal ayrıcalıklar kaldırıldı.
• Ruhban ayrıcalıkları azaltıldı.
• Kilise topraklarına el kondu.

20-26 Ağustos 1789:

• İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi.

5-6 Ekim 1789:

• Versailles yürüyüşü.

İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi

Temel haklar:

• Özgürlük.
• Mülkiyet.
• Güvenlik.
• Baskıya karşı direnme.
• Eşitlik.
• Ulusal egemenlik.

1791 Anayasası

• Kralın yetkileri sınırlandı.
• Yasama, yürütme, yargı ayrıldı.
• Fransa anayasal monarşi oldu.
• Oy hakkı yalnız belirli erkeklere verildi.
• Kadınlar pasif vatandaş sayıldı.

Kadın Hakları

Olympe de Gouges:

• Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirgesi.
• Kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olması gerektiğini savundu.

Cumhuriyet ve Monarşinin Sonu

1793:

• XVI. Louis idam edildi.
• Marie Antoinette de aynı yıl idam edildi.

“Özgürlük, Eşitlik, Kardeşlik” cumhuriyetçi düşüncenin temel sloganlarından biri oldu.

Laiklik ve Hukuk

• Kilise topraklarına el kondu.
• Din adamlarına devlete sadakat yemini zorunluluğu getirildi.
• Kilisenin siyasi gücü azaltıldı.
• Laikliğin temelleri güçlendi.

1804:

• Napoléon Kanunu.
• Mülkiyet, sözleşme ve eşit vatandaşlık hakları.

Vatandaşlık ve Milliyetçilik

• Hükümdara sadakatten ulusa sadakate geçiş.
• Eşit vatandaşlık düşüncesi.
• Ulusal kimlik.
• Modern milliyetçilik.

Jakoben Dönem

1793-1794:

• Robespierre.
• Sert yönetim.
• Kitlesel tutuklamalar ve idamlar.

Avrupa’ya Etkiler

1792-1815:

• Koalisyon Savaşları.

1815:

• Viyana Kongresi.
• Kutsal İttifak.

1830:

• Liberalizm ve milliyetçilik etkili.
• Fransa’da X. Charles devrildi.

1848:

• Cumhuriyet yeniden kuruldu.
• Liberalizm, milliyetçilik, sosyalizm ve işçi hareketleri güçlendi.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Bilim Devrimi, Fransız İhtilali’nin doğrudan başlangıcı değildir; düşünsel altyapıyı hazırlar.
• Locke doğal haklar, Montesquieu güçler ayrılığı, Rousseau halk egemenliğiyle ilişkilidir.
• 1776 ABD Bağımsızlık Bildirgesi, 1789 Fransız İhtilali’nden öncedir.
• Bastille Baskını 14 Temmuz 1789.
• İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi Ağustos 1789.
• 1791 Anayasası tam demokratik oy hakkı getirmemiştir.
• Kadın hakları Olympe de Gouges ile ilişkilidir.
• Napoléon Kanunu 1804.
• 1815 Kutsal İttifak, Fransız İhtilali fikirlerine karşı monarşileri korumaya yöneliktir.
• 1830 ve 1848 ihtilalleri Fransız İhtilali’nin Avrupa’daki uzun vadeli etkilerindendir.

Fransız İhtilali’nin Devlet ve Toplum Hayatında Meydana Getirdiği Değişim Kısa Özeti

Bilim Devrimi’nin geliştirdiği sorgulayıcı düşünce Aydınlanmayı hazırladı. Locke, Montesquieu, Rousseau ve diğer düşünürler doğal haklar, halk egemenliği, güçler ayrılığı ve adalet gibi kavramları geliştirdi. Amerikan Bağımsızlığı bu fikirlerin uygulamadaki örneğini oluşturdu.

Fransa’da mali kriz, tahıl kıtlığı, vergi eşitsizliği ve sınıfsal ayrıcalıklar ihtilali hazırladı. 1789’da États-Généraux’nun toplanması ve Bastille Baskınıyla ihtilal hızlandı. Feodal ayrıcalıklar kaldırıldı ve İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi kabul edildi.

İhtilal monarşinin sona ermesine, cumhuriyetçilik, vatandaşlık, milliyetçilik, laiklik ve hukuk önünde eşitlik fikirlerinin güçlenmesine yol açtı. 1791 Anayasası anayasal monarşi getirdi ancak kadınları siyasi haklardan dışladı. Olympe de Gouges kadın haklarını savundu. 1804 Napoléon Kanunu medeni hakları düzenledi.

İhtilalin fikirleri Avrupa’ya yayıldı. 1815 Kutsal İttifak bu fikirleri durdurmaya çalışsa da 1830 ve 1848 hareketleri liberalizm, milliyetçilik, sosyalizm ve demokratik taleplerin güçlenmesini sağladı.