Duyu Organları Ders Notu

Göz

Göz küresi dıştan içe sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabakadan oluşur.

Sert tabaka gözü korur ve şekil verir. Önde saydamlaşarak korneayı oluşturur. Kornea ışığı kırar.

Damar tabaka damar ve pigment bakımından zengindir. Önde irisi oluşturur. İris kasları göz bebeğinin genişliğini değiştirerek göze giren ışık miktarını ayarlar.

Göz merceği ışığı retinaya odaklar. Mercek ile retina arasında camsı sıvı bulunur.

Retinada çubuk ve koni reseptörleri vardır. Çubuklar az ışıkta siyah-beyaz görmeyi, koniler yeterli ışıkta renkli görmeyi sağlar. Çubuklarda rodopsin bulunur ve sentezi için A vitamini gerekir.

Sarı benek görüntünün ilk oluştuğu bölgedir. Kör noktada fotoreseptör bulunmaz.

Göze yardımcı yapılar kaş, göz kapağı, kirpik, gözyaşı bezi ve göz kaslarıdır.

Görme sırasında ışık kornea, göz bebeği, mercek ve camsı sıvıdan geçerek retinadaki sarı beneğe ulaşır.

Kulak

Kulak işitme ve denge organıdır. Dış, orta ve iç kulaktan oluşur.

Dış kulakta kulak kepçesi, kulak yolu ve kulak zarı bulunur.

Orta kulakta çekiç, örs ve üzengi kemikleri vardır. Östaki borusu kulak zarının iki tarafındaki basıncı dengeler.

İç kulakta dalız, salyangoz, yarım daire kanalları, kesecik ve tulumcuk bulunur.

Salyangozda vestibüler, kohlear ve timpanik kanallar vardır. Corti organı kohlear kanalda bulunur ve işitme mekanoreseptörlerini içerir.

Kesecik ve tulumcuk konum değişikliklerini; yarım daire kanalları dönme, hızlanma ve yavaşlamayı algılar.

Burun

Burun koku duyusu ve soluk alıp vermede görev yapar.

Koku reseptörleri burnun üst kısmındaki sarı bölgede bulunur ve kemoreseptördür.

Koku maddeleri uçucu ve mukusta çözünebilir olmalıdır.

Koku uyartıları koku soğancığına gider. Uzun süre aynı kokuya maruz kalmada duyu adaptasyonu görülebilir.

Dil

Dil tat alma organıdır. Papillalarda tat tomurcukları bulunur.

Tat tomurcuklarında kemoreseptör ve destek hücreleri vardır.

Tat reseptörleri yalnız sıvıda çözünmüş maddeleri algılar.

Acı, ekşi, tatlı, tuzlu ve umami tatları algılanabilir.

Koku duyusunun azalması tat duyusunu da azaltabilir.

Deri

Deri epidermis ve dermisten oluşur.

Epidermiste kan damarı yoktur. Korun tabakası keratinli ölü hücrelerden, Malpighi tabakası canlı hücrelerden oluşur. Melanositler melanin sentezler.

Dermiste kan damarları, sinir uçları, ter ve yağ bezleri, reseptörler, kıl kökleri ve bağ doku lifleri bulunur.

Dokunma ve basınç mekanoreseptörlerle, ağrı nosiseptörlerle, sıcak ve soğuk termoreseptörlerle algılanır.

Sık Karıştırılan Noktalar

Kornea sert tabakadan gelişir.

İris ile göz bebeği aynı yapı değildir.

Çubuk az ışıkta, koni renkli görmede etkilidir.

Kör noktada fotoreseptör yoktur.

İşitme reseptörleri Corti organındadır.

Yarım daire kanalları dengeyle ilişkilidir.

Koku ve tat reseptörleri kemoreseptördür.

Epidermiste kan damarı yoktur.

Kısa Özet

Göz, kulak, burun, dil ve deri farklı uyaranları algılayan özelleşmiş reseptörler içerir. Her organın yapısı algıladığı uyaranla uyumlu özellikler gösterir.