9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Anlatıcı Ders Notu

Anlatıcı – Ders Notu

Anlatıcı Nedir?

Anlatıcı, olayları okura aktaran kurmaca sestir.

Yazar gerçek kişidir; anlatıcı metin içinde oluşturulur.

Birinci Kişi Anlatıcı

ben

biz

Olayların içinde bulunur.

Kahraman Anlatıcı

Olayların merkezindeki birinci kişi anlatıcıdır.

Tanık Anlatıcı

Olayların içinde bulunur ancak başkişi olmak zorunda değildir.

Üçüncü Kişi Anlatıcı

o

onlar

Üçüncü kişi kullanılması tek başına hâkim anlatıcı olduğunu göstermez.

Gözlemci Anlatıcı

Dışarıdan görülebilen:

• hareket
• davranış
• konuşma

bilgilerini aktarır.

Hâkim Anlatıcı

Bilgi alanı geniştir.

• iç dünyaları bilebilir
• geçmiş bilgileri açıklayabilir
• farklı mekânlardaki olayları aktarabilir

Anlatıcı ve Bakış Açısı

Anlatıcı: kim anlatıyor?

Bakış açısı: hangi bilgi sınırlarıyla anlatıyor?

Güvenilirlik

Anlatıcının söyledikleri metindeki diğer olaylarla karşılaştırılabilir.

Her anlatıcı otomatik olarak tamamen güvenilir değildir.

Çoklu Anlatıcı

Bir metinde birden fazla anlatıcı bulunabilir.

Diyalog ve İç Konuşma

Karakter konuşması anlatıcı sesi değildir.

İç konuşma anlatıcının değiştiğini zorunlu olarak göstermez.

Anlatıcıyı Bulma

• Kim anlatıyor?
• Ben/biz mi?
• O/onlar mı?
• Olayların içinde mi?
• Başkişi mi?
• Ne kadar biliyor?
• Kaç kişinin iç dünyasını biliyor?

Sık Karıştırılan Noktalar

• Yazar ≠ anlatıcı.
• Anlatıcı ≠ başkişi.
• Ben anlatıcı ≠ mutlaka kahraman.
• Üçüncü kişi ≠ mutlaka hâkim.
• Gözlemci → dış bilgi.
• Hâkim → geniş bilgi.
• Anlatıcı ≠ bakış açısı.
• Diyalog ≠ anlatıcı sesi.
• İç konuşma ≠ anlatıcı değişimi.
• Çoklu anlatıcı mümkündür.
• Anlatıcı öznel olabilir.
• Güvenilirlik metin içi kanıtla değerlendirilir.

Anlatıcı Kısa Özeti

yazar → gerçek kişi

anlatıcı → kurmaca ses

ben/biz → birinci kişi

o/onlar → üçüncü kişi

kahraman → merkez

tanık → olay içinde

gözlemci → dışarıdan

hâkim → geniş bilgi

bakış açısı → bilgi konumu