9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Gezi Yazısı Ders Notu

Gezi Yazısı – Ders Notu

Gezi Yazısı Nedir?

Gezilip görülen yerlerin gözlem, bilgi ve kişisel izlenimlerle anlatıldığı yazı türüdür.

Temel Özellikler

• gezilen yer merkezde
• gözlem önemli
• bilgi verilebilir
• kişisel izlenim bulunabilir
• betimleme sık kullanılır
• kültür ve yaşam özellikleri anlatılabilir

Nesnel Bilgi

Doğrulanabilir bilgidir.

Tarih, yapı, konum, iklim gibi bilgiler nesnel olabilir.

Öznel İzlenim

Yazarın kişisel beğeni ve değerlendirmesidir.

Anlatım Biçimleri

Gezi yazısında:

• betimleme
• öyküleme
• açıklama

birlikte kullanılabilir.

Birinci Kişi

“Ben” anlatımı yaygındır ama zorunlu değildir.

Gezi Yazısı – Günlük

Günlük: günü gününe kişisel yaşantı.

Gezi yazısı: gezilen yer ve gözlemler.

Gezi Yazısı – Anı

Anı: geçmişteki kişisel yaşantılar.

Gezi yazısı: yer tanıtımı ve gezi izlenimleri.

Gezi Yazısı – Hikâye

Hikâye: kurmaca olay/durum.

Gezi yazısı: gerçek gezi ve gözlem temelli anlatım.

Seyahatname

Gezi ve yolculukları anlatan eserler için kullanılan geleneksel addır.

Evliya Çelebi’nin Seyahatname’si önemli bir örnektir.

Sık Karıştırılan Noktalar

• Gezi yazısının merkezi yerdir.
• Gözlem temel unsurdur.
• Hem nesnel bilgi hem öznel izlenim olabilir.
• Gezi yazısı tamamen nesnel değildir.
• Birinci kişi zorunlu değildir.
• Betimleme önemlidir.
• Gezi yazısı ≠ günlük.
• Gezi yazısı ≠ anı.
• Gezi yazısı ≠ hikâye.
• Seyahatname gezi yazısı geleneğiyle ilişkilidir.
• Evliya Çelebi → Seyahatname.
• Tür belirlerken metnin ağırlık merkezine bakılır.

Gezi Yazısı Kısa Özeti

yer → merkez

gözlem → temel

bilgi → nesnel olabilir

izlenim → öznel olabilir

betimleme → güçlü

seyahatname → gezi geleneği